Խոմեյնիամետ իմամի քարոզարշավն ընդդեմ Էլ-Սայեդի

2026 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Ուսամա Աբդուլղանին դասախոսություն է կարդացել Միչիգան նահանգի Դիրբորն քաղաքում՝ իր Light of Guidance մզկիթում։ Իրանում՝ վարչակարգի հետ կապված առաջատար կրոնական ուսումնարանում կրթություն ստացած Աբդուլղանին սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչությունների 25-րդ տարելիցը նշել է՝ մեղադրելով Իսրայելին և հետևորդներին ասելով, որ «իսլամն ուզում է, որ մենք՝ որպես մուսուլմաններ, որպես հավատացյալներ, ընդունենք իսլամի բացարձակ գերակայությունը»։ Այս նախաբանն ավարտելով՝ նա «մի փոքր» խոսել է նաև Միչիգանի՝ Սենատի դեմոկրատ թեկնածու Աբդուլ Էլ-Սայեդի «ընտրության մասին»՝ նշելով, որ նա մուսուլման է։ Հակաիսրայելական թեկնածուին քվեարկելու մասով նա հարցրել է. «Արդյո՞ք դա օգնում է արագացնել Մահդիի [շիա մուսուլմանների մեսիայի] գալուստը։ Արդյո՞ք մենք վնաս ենք հասցնում Իսրայելին»։

Աբդուլղանին անդրադարձել է Էլ-Սայեդի դիրքորոշումներին ԼԳԲՏ և վերարտադրողական իրավունքների հարցում։ Աբորտը, ասել է Աբդուլղանին, «երեխա սպանելն» է, և «Յաում ալ-Քիյամայի [Դատաստանի օրը] Աբդուլ-Ռահման Էլ-Սայեդի պես մեկի համար … և նրանց համար, ովքեր հոգ են տանում նրա մասին, դա ծանր բան է»։ Նա հավելել է. «Այս մարդը քաում Լութի [Սոդոմի և Գոմորի] օրակարգը առաջ է մղում կրեկի վրա նստածի պես»։ Իմամը նկատի ուներ Ղուրանի՝ համասեռամոլությունը դատապարտող հատվածը, որը Աբդուլղանին անվանել է «պղծություն»։

Երկու շաբաթ անց նա շարունակել է այնտեղից, որտեղ կանգ էր առել։ Սեպտեմբերի 25-ին՝ «Հեզբոլլահի» սպանված առաջնորդ, ԱՄՆ-ի կողմից ահաբեկիչ ճանաչված Հասան Նասրալլահի հիշատակի միջոցառման ժամանակ, իմամը խոսել է Էլ-Սայեդի մասին. «Այն բաներից մեկը, որ անցյալ անգամ նշեցի, այն էր, որ այս թեկնածուն անում է մի բան, որը հայհոյանք է»։ Նա զգուշացրել է. «Հիմա, եթե, Աստված մի արասցե, ինչ-որ մեկը քվեարկի նրա օգտին կամ քարոզարշավ վարի նրա համար, հիշեք այս իսլամական սկզբունքը»։ Նա մեջբերել է Մուհամմեդի հադիսը՝ ասույթը, որում ասվում է, որ եթե «ինչ-որ մեկը բացահայտ մեղք է գործում, և ոչ ոք ձայն չի բարձրացնում … դա քանդում է ողջ հասարակությունը»։

Նրա քարոզները կարող են խախտել հարկերից ազատված կազմակերպությունների՝ նախընտրական քարոզչությամբ զբաղվելու դաշնային արգելքը։ Մզկիթին տրամադրվող 501(c)(3) հարկային սուբսիդիաներից բացի՝ Աբդուլղանու կազմակերպություններից մեկը պետական ֆինանսավորում է ստացել, այդ թվում՝ Միչիգանից, որի նահանգապետ Գրետչեն Ուիթմերը պարտավորություններ է ստանձնել ԼԳԲՏ իրավունքների պաշտպանության հարցում։ Աբդուլղանին Իրանի Իսլամական Հանրապետության բացահայտ պաշտպանն է։

«Պարզապես որոշ սկզբունքներ շարադրել»

Աբդուլղանին երկու ելույթն էլ ներկայացրել է որպես ուղղորդում։ Սեպտեմբերի 11-ին նա ասել է. «Խոսքը ոչ թե այն մասին է՝ քվեարկել, թե ոչ, այլ պարզապես այն մասին, թե ինչպես ենք մենք նայում այս անհատին»։ Սեպտեմբերի 25-ին նա հավատացյալներին ասել է. «Ես դեռ չէի պատրաստվում իմ վերջնական դատավճիռն ասել, պարզապես որոշ սկզբունքներ էի շարադրում մուումինների [հավատացյալների] համար, որ դրանք հաշվի առնեն, երբ անում ենք այս ընտրությունը, և մենք կա՛մ Մահդիի դարաշրջանն ենք ազդարարում, կա՛մ, սարսափելի սխալով, դանդաղեցնում ենք գործը»։ Նրա ուղղորդումը քիչ կասկած էր թողնում իր վերջնական դատավճռի վերաբերյալ։

Ավելի ուշ քարոզում Աբդուլղանին ասել է. «Այս թեկնածուն մտնում է մեր տուն, մեր բակը և առաջ է մղում այս արժեքները՝ առանց [sic] ցուցադրաբար գնալու նրանց հպարտության երթերին, ոտքերով տրորելով ձեր Ղուրանը, մտնելով ձեր տուն և ոտքերով տրորելով ձեր Ղուրանը»։ Ի տարբերություն Միչիգանի այլ իմամների, որոնք աջակցել են Էլ-Սայեդին, Աբդուլղանին հայտարարել է. «Ապագայում կարող է լինել ժամանակ, երբ լավ կլինի քվեարկել որպես միասնական բլոկ։ Կարող է լինել։ Ոչ հիմա։ Ես դա չեմ ասում։ Կարող է լինել այդպիսի ժամանակ»։

Ջոնսոնի ուղղումը

Ջոնսոնի ուղղում կոչվող դրույթով՝ Ներքին եկամուտների օրենսգրքի 501(c)(3) բաժինն արգելում է աղոթատներին և հարկերից ազատված այլ բարեգործական կազմակերպություններին մասնակցել կամ միջամտել «որևէ քաղաքական քարոզարշավի՝ պետական պաշտոնի որևէ թեկնածուի օգտին (կամ դեմ)»։ Հարկային ծառայության (IRS) 2007-41 որոշման մեջ նշվում են գործոններ, որոնք կարող են հայտարարությունը դարձնել միջամտություն՝ արդյոք այն նույնականացնում է թեկնածուին, դժգոհություն է հայտնում նրա դիրքորոշումներից, հնչում է ընտրություններին մոտ ժամանակահատվածում, հղում է անում քվեարկությանը, կամ շոշափում է մի հարց, որը տարբերակում է թեկնածուներին։ Աբդուլղանին արել է վերոնշյալ բոլորը։

Աբդուլղանին նշել է Էլ-Սայեդի անունը և նրան անվանել «այս թեկնածու»։ Նա դատապարտել է Էլ-Սայեդի դիրքորոշումները աբորտի և ԼԳԲՏ հարցերի վերաբերյալ։ Սեպտեմբերի 25-ին՝ բացակա քվեաթերթիկների հասանելի դառնալուց մեկ օր անց, նա խոսել է «այն մասին, թե արդյոք մենք քվեարկում ենք Սենատի քարոզարշավում» կրոնական փորձության մասին։

Light of Guidance-ի՝ Instagram-ում հրապարակած քարոզի տեսանյութն ավելի հեռուն է գնացել՝ վրադիր պատկերների ու հատվածներով մոնտաժված տեսանյութերի միջոցով անդրադառնալով Էլ-Սայեդի՝ աբորտի իրավունքը պաշտպանող քաղաքականությանը և ԼԳԲՏ խմբերի, Ջորջ Սորոսի ու Կամալա Հարիսի հետ կապերին։ Դեմոկրատների նախկին նախագահական թեկնածուի պատկերներում նա ներկայացված է Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուի հետ՝ իսրայելական դրոշով և «Դեմոկրատներ և սիոնիզմ» գրությամբ կոլաժում, որին հաջորդում է Հարիսի՝ Իսրայելին աջակցությունը քննադատող տեքստ։

Աբդուլղանու՝ 2026 թվականի սեպտեմբերի 25-ի քարոզի Instagram-ի տեսահոլովակը։

( Light of Guidance/Instagram )

IRS-ն ավելի վաղ հենց այս կարգի ուղերձի պատճառով զրկել է մի եկեղեցու հարկային արտոնությունից։ 1992 թվականի ընտրություններից չորս օր առաջ Նյու Յորք նահանգի հյուսիսային մասի մի եկեղեցի թերթերում հրապարակել էր «Զգուշացի՛ր, քրիստոնյա» («Christian Beware») վերնագրով գովազդներ, որոնցում պնդվում էր, թե Բիլ Քլինթոնը «աջակցում է ըստ պահանջի աբորտին» և «աջակցում է համասեռամոլ ապրելակերպին և ուզում է, որ համասեռամոլները հատուկ իրավունքներ ունենան», ապա եզրակացվում էր. «Ինչպե՞ս կարող ենք այդ դեպքում քվեարկել Բիլ Քլինթոնի օգտին»։ IRS-ը զրկել է եկեղեցուն հարկային արտոնությունից, և եկեղեցին պարտվել է բողոքարկման փուլում։ Աբդուլղանու քարոզներն առնչվում են նույն հասարակական հարցերին և հանգեցնում են նույն քաղաքական եզրակացության։

2025 թվականին IRS-ը փորձել է կարգավորել քրիստոնեական խմբի՝ National Religious Broadcasters (NRB)-ի հայցը՝ համաձայնելով, որ համայնքին ուղղված քարոզները ընտրական քաղաքականության մասին չեն համարվում քարոզարշավին միջամտություն։ Շրջանային դատարանը 2026 թվականի մարտի 31-ին մերժել է գործը՝ առանց այդ դիրքորոշումն ընդունելու։ Այժմ այն բողոքարկման փուլում է, և Արդարադատության նախարարությունը վերաքննիչ դատարանից պահանջում է վերականգնել NRB-ի գործը։ Թեև Ջոնսոնի ուղղման ապագան անորոշ է, արգելքը դեռ ուժի մեջ է։

Այաթոլլահ Խամենեին, այլ կերպ՝ «մեր առաջնորդը»

Այդ սահմանափակման մասին Աբդուլղանին ասել է. «Մենք՝ նրանք, ովքեր Արևմուտքում ենք, չենք կարող թույլ տալ, որ մեր մզկիթի հարկային արտոնության կարգավիճակը դառնա կուռք, որին ես երկրպագում եմ բիդուն Ալլահ [Աստծո փոխարեն]», ասելով դա 2026 թվականի մարտին՝ իր մզկիթում Իրանի սպանված գերագույն առաջնորդ, այաթոլլահ Ալի Խամենեիի հիշատակի միջոցառման ժամանակ։

Աբդուլղանու հավատարմությունն Իրանի առաջնորդներին գաղտնիք չէ։ 2026 թվականի մարտյան քարոզում նա ասել է, որ Խամենեին «36 տարի մեր առաջնորդը եղավ»։ Այդ քարոզում, որը հնչել է Իսլամական Հանրապետության՝ 36 500-ից ավելի իրանցի ցուցարարների սպանդից ոչ լրիվ երկու ամիս անց, Աբդուլղանին գովաբանել է Խամենեիին այն բանի համար, որ նա բավական «մեծահոգի» է եղել՝ «այն երիտասարդներին, ովքեր խաբվելով համագործակցեցին Մոսադի խռովությունների հետ … շահիդ [նահատակ]» անվանելու համար։ Աբդուլղանին բաց է թողել, որ նույն ելույթում, որը հնչեցվել է 2026 թվականի փետրվարի 17-ին, Խամենեին ասել է՝ «կոռումպացված տարրերը, խռովարարները … գնացին Դժոխքի ամենախոր հատակը»։ Այն պնդումը, թե 2026 թվականի հունվարի բողոքի ցույցերը «Մոսադի խռովություններ» էին, կրկնում է իրանական քարոզչությունը։

«Մահդիի գալուստը» և «Իսրայելին վնաս հասցնելը»

Աբդուլղանու հարցը՝ արդյոք Էլ-Սայեդի օգտին քվեարկելը «օգնում է արագացնել Մահդիի գալուստը» և «վնաս հասցնում Իսրայելին», արտացոլում է կրոնի և քաղաքականության սերտաճումը նրա իսլամիստական աշխարհայացքում։ Ըստ Ալի Խամենեիի, որին Աբդուլղանին ընկալում էր ոչ միայն որպես «ուսուցիչ», այլև ումմայի՝ հավատացյալների համայնքի, «աշխարհիկ տիրակալ», Մահդին «մեծ փրկիչ է, որն ուզում է պայքարել միջազգային իշխանության բոլոր կենտրոնների դեմ»։ Խամենեիի համար այդ կենտրոնների թվում էին ԱՄՆ-ը և Իսրայելը։

«Իսրայելին վնաս հասցնելու» նպատակը Աբդուլղանու նման խոմեյնիականների համար սովորական աշխարհաքաղաքականություն չէ։ Իրանի Իսլամական Հանրապետության հիմնադիր այաթոլլահ Ռուհոլլահ Խոմեյնին, որի նկարը Light of Guidance-ի պատին էր, ուսուցանել է, որ Մահդին կհայտնվի միայն հրեական պետության ոչնչացումից հետո։

Հարկատուների ֆինանսավորումը

Hadi Institute-ը նույնպես գործում է «շեյխ Ուսամա Աբդուլղանու ղեկավարությամբ», ինչպես նշված է իր իսկ Facebook-ի գրառման մեջ։ Light of Guidance-ի՝ IRS-ի 2020 թվականի որոշման նամակում նշված է Hadi Institute-ի հասցեն։ Մզկիթը նաև իր դասախոսությունները կազմակերպում է հենց նույն հասցեում։ Աբդուլղանին 2026 թվականի հուլիսի 10-ին Light of Guidance-ում ունեցած քարոզում խոսել է «մեր Hadi ընտանիքի» մասին։ Hadi Institute-ը IRS-ում հաշվետվություն է ներկայացնում որպես Association of Spiritual Renewal (ASR), որի հայտարարագրերում նշված է 989 058 դոլար պետական դրամաշնորհ՝ 2018 թվականի հուլիսից մինչև 2025 թվականի հունիսը։ Open Michigan-ը ցույց է տալիս, որ նահանգը ASR-ին 2022-2024 թվականներին տրամադրել է 163 169 դոլար։ ASR-ը (այսինքն՝ Hadi Institute-ը) վարում է Hadi Montessori-ն և Hadi Publications-ը, որը հրատարակել է Մուհամմադ Ջավադ Վազիրիֆարդի (Muhammad Jawad Vazirifard) աշխատությունները. նա իրանցի հոգևորական է և ԱՄՆ-ի պատժամիջոցների տակ գտնվող ԻՀՊԿ-ի համալսարանում գերագույն առաջնորդի ներկայացուցչության վերահսկիչը։

ԼԳԲՏ իրավունքները Միչիգանում

Միչիգանը պարտավորվել է պաշտպանել ԼԳԲՏ իրավունքները, թեև ֆինանսավորել է բացահայտ հոմոֆոբ իմամի ղեկավարած կազմակերպություն։ 2019 թվականին նահանգապետ Ուիթմերը պահանջել է, որ նահանգային դրամաշնորհի յուրաքանչյուր համաձայնագիր արգելի աշխատակիցների կամ դիմորդների նկատմամբ խտրականությունը սեռական կողմնորոշման և գենդերային ինքնության հիմքով, և վերացրել է իր նախորդի՝ կրոնական կազմակերպությունների համար նախատեսված բացառությունը։ Կանոնը չի կարգավորում այն, ինչ ասում է քարոզիչը, իսկ մզկիթի և Hadi Institute-ի աշխատանքի ընդունման գործելակերպը հայտնի չէ։

Light of Guidance-ը և Hadi Institute-ը չեն արձագանքել մեկնաբանություն տալու խնդրանքներին։

Իրավական բացը

Կարո՞ղ է Light of Guidance-ի՝ Իսլամական Հանրապետությանն աջակցող գործունեությունն ինքնին վտանգել նրա հարկային արտոնության կարգավիճակը։ Հավանաբար՝ ոչ։ Բարեգործական կազմակերպությունների արտասահմանյան գործունեության մասին IRS-ի 1992 թվականի ուսուցողական տեքստում ասվում է, որ «օտարերկրյա կառավարությանն աջակցելը ճանաչված բարեգործական նպատակ չէ», սակայն չափանիշն այն է, թե արդյոք կազմակերպությունը «ստեղծվել է օտարերկրյա կառավարությանն աջակցելու համար»։ Այսինքն՝ խոմեյնիական մզկիթները կարող են առանց ռիսկի գովերգել Իրանի գերագույն առաջնորդին։ Նախընտրական քարոզչության արգելքը վերաբերում է միայն պետական պաշտոնի թեկնածուներին, այդ թվում՝ արտասահմանյան ընտրություններում, բայց Իրանի գերագույն առաջնորդը հանրային ընտրությամբ պաշտոնյա չէ։ Թեև ԱՄՆ օրենքը սահմանափակում է արտասահմանյան երկրներում «օրենսդրության» համար լոբբինգը, IRS-ի նույն տեքստում պնդվում է, որ «կարող է ոչ պատշաճ լինել»՝ «ավտորիտար կամ աստվածապետական վարչակարգի» հրամանագրերը օրենսդրություն դիտարկելը։ Առավելությունը՝ Թեհրանին։

Այս ակնհայտ իրավական բացի շնորհիվ Light of Guidance-ը կարող է շարունակել պաշտպանել Իրանի այաթոլլահներին։ Մինչդեռ հաշիվը վճարում են ամերիկացի հարկատուները։ Մզկիթին և Hadi Institute-ին նվիրատվություն անողները կարող են նվիրատվությունները հանել հարկվող եկամուտից, ոչ մի կազմակերպություն եկամտահարկ չի վճարում, իսկ Hadi-ն հայտնել է, որ ստացել է գրեթե 1 մլն դոլար պետական դրամաշնորհ։ Դրա մի մասը, հավանաբար, ուղղվել է դպրոցի ֆինանսավորմանը, սակայն փողը փոխարինելի է. որքան քիչ է ծախսվում այնտեղ, այնքան ավելի շատ կարող է ծախսվել այլ ուղղություններով։ Իրականում Light of Guidance-ի դասախոսությունները տեղի են ունենում Hadi Institute-ում։ Փաստացի հարկատուները սուբսիդավորում են օտարերկրյա հակառակորդի օգտին քարոզչությունը և Դիրբորնում արմատական իսլամիստի կողմից ԱՄՆ ընտրություններին ակնհայտ քաղաքական քարոզարշավային միջամտությունը։