Ավստրիան շտապում է արգելել «քաղաքական իսլամը» իշխող կոալիցիայի դիրքորոշման շրջադարձից հետո
Կանցլերի կուսակցությունը նախկինում քվեարկել էր իսլամիզմն արգելելու բանաձևի դեմ։
Ջուլս Գոմեսը աստվածաշնչագետ և լրագրող է, բնակվում է Հռոմում։
Ավստրիայի իշխող կոալիցիան, որը կանցլեր Քրիստիան Շտոկերի գլխավորությամբ առաջնորդում է Ավստրիայի ժողովրդական կուսակցությունը (ÖVP), փորձում է արգելել «քաղաքական իսլամը»՝ փոխելով իր դիրքորոշումը և ընդունելով ընդդիմադիր FPÖ-ի (Ավստրիայի ազատության կուսակցություն) առաջարկած բանաձևը, որին նախկինում դեմ էր արտահայտվել։
«Եթե իսլամը մեկնաբանվում է քաղաքական իմաստով, այն անհամատեղելի է մեր ժողովրդավարության և մեր արևմտյան արժեքների հետ»,— օգոստոսի 28-ին ավստրիական Heute թերթին ասել է Շտոկերը։ «Մենք պաշտպանում ենք կրոնի ազատությունը՝ ամեն ոք կարող է հավատալ այն ամենին, ինչ ուզում է, և դավանել իր հավատքը։ Բայց երբ կրոնն օգտագործվում է քաղաքական նպատակներով, մենք պետք է առավելագույն վճռականությամբ դեմ կանգնենք դրան»։
«Ուստի ես կողմ եմ, որ սահմանադրական օրենքով արգելվի քաղաքական իսլամը»,— հայտարարել է Շտոկերը։ «Մենք աջակենտրոն կուսակցություն ենք։ Ահա թե ինչի կողմնակից ենք մենք՝ ով գալիս է Ավստրիա, պետք է հարգի այստեղ գործող կանոնները և ներդրում ունենա հասարակության մեջ»։
«Ես միանգամայն հստակ ասում եմ՝ չեմ ուզում, որ մեր երեխաներն ու թոռները մեծանան իսլամական պետությունում»,— ավելի ուշ X-ում գրել է կանցլերը։ «Ինչպես որ մենք պաշտպանում ենք կրոնի դավանումը, այնպես էլ պետք է պաշտպանենք մեր ժողովրդավարությունը»։
Ավստրիայի դպրոցներում գլխաշորերի վերջերս սահմանված արգելքի շուրջ առաջացած դժգոհությունից հետո Շտոկերը նշել է, որ մուսուլմաններն արդեն գերակշռում են Վիեննայի դպրոցներում։ «Արդյո՞ք այս աղջիկներն ու տղաները կմեծանան որպես ժողովրդավարներ, որոնք կընդունեն, կպաշտպանեն մեր իրավական կարգն ու մեր հասարակությունը և կապրեն դրանց շրջանակում։ Թե՞ նրանք կդառնան իսլամիստ և քաղաքականապես ազդված։ Ես ուզում եմ, որ նրանք դառնան ժողովրդավարներ»,— նշել է նա։
Հայտարարելով, որ ինքը կոալիցիոն գործընկերների համար առաջարկ կնախապատրաստի՝ Եվրոպայի, ինտեգրման և ընտանիքի հարցերով դաշնային նախարար Կլաուդիա Բաուերը (Claudia Bauer) աջակցել է Շտոկերին՝ նշելով. «Ես չեմ ուզում, որ Ավստրիայում որևէ մեկն ազատ լինի տարածելու արմատական գաղափարախոսություններ, քայքայելու մեր հասարակությունը և ցանկանա պետությունը վերածել խալիֆայության։ Գործող իրավական վիճակը բավարար չէ»։
Ընդդիմությունը հարձակվում է կառավարության վրա՝ իսլամիզմի վերաբերյալ իր առաջարկները արգելափակելու համար
FPÖ-ի առաջնորդ Հերբերտ Քիքլը մամուլի հաղորդագրությունում քննադատել է ÖVP-ին՝ մեղադրելով Շտոկերին տարիների ընթացքում FPÖ-ի առաջ քաշած նմանատիպ պահանջները արգելափակելու մեջ և ծաղրելով նրան որպես կանցլերի, որը «ամեն ինչ քնով է անցկացնում»։
2025 թվականի փետրվարի 15-ին Վիլախում ջիհադիստական զանգվածային դանակահարությունից հետո, երբ սիրիացին սպանեց 14-ամյա տղայի և վիրավորեց հինգ այլ մարդու, FPÖ-ն ներկայացրել է բանաձև՝ կոչ անելով խորհրդարանին «նախաձեռնել քաղաքական իսլամի համապարփակ արգելք»։
Բանաձևը կոչ է անում ընդունել քաղաքական իսլամի դեմ ուղղված համապարփակ (Omnibus) ակտ՝ արգելելու և քրեականացնելու որոշակի վտանգավոր արարքներ, այդ թվում՝ պատվի սպանությունների, կանանց սեռական օրգանների խեղման և իսլամիստական ահաբեկչության նման հանցագործությունների հրապարակային հավանությունը կամ արդարացումը, ինչպես նաև շարիաթի հաստատման հրապարակային կոչը, որքանով դա անհամատեղելի է ավստրիական իրավական համակարգի հետ։
Բանաձևը կոչ էր անում նաև արգելել իսլամիստական քարոզչության տարածումը, որքանով այն արտահայտում է կանանց նվաստացում, այլոց իրավունքների և ազատությունների (օրինակ՝ սեռական կողմնորոշման կամ անձեռնմխելիության) չճանաչում, ավստրիական իրավական համակարգի մերժում կամ Իսրայել պետության գոյության իրավունքի մերժում։
FPÖ-ի առաջարկը պահանջում էր ներդնել ատելության քարոզիչների գրանցամատյան, ոստիկանության միջոցով ապահովել բուրկայի արգելքի կիրառումը՝ ներառյալ խիստ պատիժներ օրենքը խախտողների համար, հաստատված ընթացակարգերով վերանայել իսլամական դասագրքերը և ստեղծել քաղաքական իսլամի դեմ ազգային գործողությունների ծրագիր։
«Մեր առաջարկը վաղեմի է. ÖVP-ն պետք է դադարի խոսել և իրականացնի այն»,— ասել է FPÖ-ի գլխավոր քարտուղար Միքայել Շնեդլիցը (Michael Schnedlitz)։ «Այս պահանջի հարցում Շտոկերի վստահելիությունը զրոյական է»։ Մեղադրելով ÖVP-ին, որ այն միայն հիմա է միանում FPÖ-ի օրակարգին, նա հավելել է. «Մեզ պետք չեն էժան պատճեններ, այլ բնօրինակը՝ ազատական տարբերակը»։
Առաջարկը բանավեճ է հրահրում «քաղաքական իսլամի» սահմանման շուրջ
Կառավարության առաջարկը բուռն բանավեճ է առաջացրել «քաղաքական իսլամ» տերմինի սահմանման և վավերականության շուրջ։
Ավստրիայի իսլամական կրոնական համայնքը (IGGÖ), որը երկրում մուսուլմանների պաշտոնական ներկայացուցչական կազմակերպությունն է, ընդգծել է, որ «համարում է «քաղաքական իսլամ» տերմինը ոչ պիտանի կոնկրետ օրենսդրական առաջարկի համար»։
IGGÖ-ի նախագահ Ումիթ Վուրալը (Ümit Vural) Zeit im Bild լրատվական ալիքով քննադատել է կառավարության առաջարկը՝ պնդելով, որ ծայրահեղականությանը հակազդելու օրենքներն արդեն գոյություն ունեն։ «Եթե դա նշանակում է, որ պայքար կմղվի ամեն ծայրահեղական շարժման դեմ, ապա մենք միանշանակ իրավունքի գերակայության կողմում ենք»,— նշել է նա՝ ակնարկելով ծայրահեղ աջ ծայրահեղականությանը, որը ձգտում է պայքարել իսլամիզմի վերելքի դեմ։
Կրոնական շարժառիթներով քաղաքական ծայրահեղականության փաստագրման ավստրիական հիմնադրամը հայտնել է, որ «քաղաքական իսլամը» սահմանում է որպես «իշխող գաղափարախոսություն, որը ձգտում է վերափոխել կամ ազդել հասարակության, մշակույթի, պետության կամ քաղաքականության վրա այն արժեքների և նորմերի հիման վրա, որոնք նրա կողմնակիցները համարում են իսլամական, բայց որոնք հակասում են ժողովրդավարական իրավական պետության և մարդու իրավունքների սկզբունքներին»։
«Եթե «քաղաքական իսլամը» օգտագործվում է որպես իսլամիզմի հոմանիշ, ապա այն պետք է հստակ սահմանվի»,— FWI-ին ասել է Սորբոնի համալսարանի ավագ դասախոս, The Making of Contemporary Propaganda Discourse: How and Why Does It Work? գրքի հեղինակ Յանա Գրինշպունը (Yana Grinshpun)։ Գրինշպունը բացատրել է, որ «իսլամ, քաղաքական իսլամ և իսլամիզմ տերմինների շուրջ առկա երկիմաստությունը կարևոր հետևանքներ ունի հարցի ընկալման ձևի համար»։
«Շատ գիտնականներ մերժում են իսլամի՝ որպես կրոնի, և իսլամի՝ որպես քաղաքական ու իրավական համակարգի, միջև տարբերակումը՝ պնդելով, որ «իսլամի» և «քաղաքական իսլամի» միջև տարբերակումը արհեստական է, քանի որ իր ակունքներից ի վեր իսլամը ներառել է ոչ միայն կրոնական ու աստվածաբանական, այլև իրավական, սոցիալական և քաղաքական կողմեր»,— նշել է Գրինշպունը, որը Ժամանակակից գաղափարախոսությունների ուսումնասիրության անդրատլանտյան ինստիտուտի (TISCI) հետազոտող է։
«Իսլամիստները վերջին հաշվով ձգտում են շարիաթի վրա հիմնված իսլամական իրավական կարգի հաստատմանը, թեև կարող են զգալիորեն տարբերվել իրենց մեթոդներով և քաղաքական ռազմավարություններով։ Այս սահմանումը նաև թույլ է տալիս մեզ տարբերել իսլամիզմը քաղաքական ծայրահեղականության ավելի լայն կատեգորիայից»,— նշել է Գրինշպունը։
«Իսլամիզմը պարզապես որպես ծայրահեղականության մեկ այլ ձև՝ լինի ծայրահեղ աջ, թե ծայրահեղ ձախ, նկարագրելը ռիսկ է պարունակում՝ աչքաթող անելու այն, ինչը հատուկ է դրան։ Իսլամիստական շարժումները կարող են որոշ հատկանիշներ կիսել այլ ծայրահեղական շարժումների հետ, սակայն իսլամիզմը հիմնված է իսլամական իրավունքի հեղինակության և կրոնի, քաղաքականության ու իրավունքի միջև հարաբերության յուրահատուկ ընկալման վրա»,— ընդգծել է նա։
Եվրոպական ծայրահեղ աջ կուսակցությունները ձեռք-ձեռքի են տալիս իսլամիզմի դեմ պայքարելու համար
Քայլով, որը կարող է հետևանքներ ունենալ Եվրոպայում օրենսդրության համար, FPÖ-ն համատեղ հռչակագիր է ստորագրել Alternative für Deutschland-ի (AfD) հետ՝ իսլամիզմի դեմ իրենց պայքարն ուժեղացնելու նպատակով։ Հռչակագիրը կազմվել է Վիեննայում և Բեռլինում տեղի ունեցած ջիհադիստական հարձակումներից հետո, հատկապես այն բանից հետո, երբ Աբդուլ Բալլութը հուլիսին հարձակվեց Բեռլինի հպարտության երթի վրա՝ վիրավորելով 29 մարդու և սպանելով մեկ կնոջ։
«Բեռլինն ու Վիեննան բախվում են շատ նման մարտահրավերների։ Երկու խոշոր քաղաքներն էլ տարիների ընթացքում ապրել են զանգվածային ներգաղթ և այժմ պայքարում են զուգահեռ հասարակությունների ու իսլամիստական կառույցների հետևանքների դեմ»,— ասել է Վիեննայի FPÖ-ի երկրամասային կուսակցության նախագահ Դոմինիկ Նեպը (Dominik Nepp)։ «Ահա թե ինչու մենք ուզում ենք ապագայում ավելի ինտենսիվ փոխանակվել մեր փորձով և սովորել միմյանցից»։
2025 թվականի սեպտեմբերին FPÖ-ն հայտարարեց, որ վճռական քայլեր կձեռնարկի 1912 թվականի Իսլամի մասին օրենքը փոփոխելու ուղղությամբ, որը իսլամը դարձրեց Ավստրիայի պաշտոնական կրոն, այն բանից հետո, երբ վիեննական դատարանը քննադատության ալիքի արժանացավ՝ երկու մուսուլմանների միջև պայմանագրային վեճում իսլամական իրավունքը որպես քաղաքացիական արբիտրաժի օրինական հիմք ճանաչելու համար, ինչպես հաղորդել է FWI-ը։
Ավստրիայի Իսլամի մասին օրենքը (Islamgesetz) 1900-ականների սկզբին իսլամը ճանաչեց որպես հանրային իրավունքով գործող կրոնական դավանանք՝ նրան պաշտոնական կարգավիճակ շնորհելով Ավստրո-Հունգարական կայսրության ներսում։ Օրենքը փոփոխվեց 2015 թվականին՝ թույլ տալով նշել կրոնական տոները, բայց միաժամանակ արգելելով երկրում մզկիթների օտարերկրյա ֆինանսավորումը։
Ստացեք Միդլ Իսթ Ֆորումի վերլուծությունները էլեկտրոնային փոստով՝ բաժանորդագրվեք տեղեկագրին (անգլերեն)