Էթնիկ միասնության պահանջները միշտ պատերազմի են տանում
Էթնիկ հիմքով կազմակերպված պետության և էթնիկ ազգայնականությանը կույր հետևելու միջև տարբերություն կա
Մայքլ Ռուբինը մասնագիտացած է Իրանի, Թուրքիայի և Աֆրիկայի եղջյուրի հարցերում։ Նրա կարիերան ներառում է աշխատանք Պենտագոնում՝ որպես պաշտոնյա, դաշտային փորձառություն Իրանում, Եմենում և Իրաքում, ինչպես նաև շփումներ «Թալիբանի» հետ մինչև սեպտեմբերի 11-ը։ Պարոն Ռուբինը ներդրում է ունեցել նաև ռազմական կրթության ոլորտում՝ ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի և ծովային հետևակի ստորաբաժանումներին դասավանդելով տարածաշրջանային հակամարտությունների և ահաբեկչության մասին։ Նրա գիտական աշխատանքները ներառում են մի շարք կարևոր հրապարակումներ, այդ թվում՝ “Dancing with the Devil” («Պարելով սատանայի հետ») և “Eternal Iran” («Հավերժական Իրան»)։ Ռուբինը Յեյլի համալսարանում ստացել է պատմության դոկտորի և մագիստրոսի աստիճաններ, ինչպես նաև կենսաբանության բակալավրի աստիճան։
1938 թվականի ապրիլի 10-ին գերմանացի ազգայնականները Ավստրիայի գերմանական օկուպացիայի տակ գտնվող հատվածներում և բուն Գերմանիայում կեղծ հանրաքվե անցկացրին՝ որոշելու համար, թե արդյոք պետք է լինի Anschluss, այսինքն՝ միություն, Գերմանիայի և Ավստրիայի միջև։ Երբ նացիստները երկու երկրներում էլ հայտնեցին ավելի քան 99 տոկոս աջակցության մասին, Գերմանիան բռնակցեց Ավստրիան։ Գերմանիայի առաջնորդ Ադոլֆ Հիտլերը չհանդարտվեց։ Բոլոր գերմանացիները պետք է միավորվեն, պնդում էր նա, ինչը նշանակում էր, որ Գերմանիան պետք է վերահսկի նաև Սուդետները՝ Չեխոսլովակիայի սահմանային շրջանները, որոնք պատմականորեն բնակեցված էին գերմանացիներով։
Մյունխենյան համաձայնագիրը, որով եվրոպական երկրները նախընտրեցին զիջումների գնալ Հիտլերին, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը չսկսեց, սակայն արագացրեց այն և Հիտլերին քաջալերեց հավատալ, թե կարող է ներխուժել Լեհաստան՝ առանց հետևանքների։ Էթնիկ ազգայնականները հազվադեպ են դադարեցնում ընդլայնման իրենց ձգտումը, երբ արդեն իշխում են իրենց բոլոր համաէթնիկների վրա. հաջորդ քայլը միշտ այն է, որ իրենց ենթադրյալ կարիքներն օգտագործեն ավելի շատ ռեսուրսներ կամ կենսատարածք զավթելու համար։
Այսօր նույն օրինաչափությունը պահպանվում է, նույնիսկ եթե քաղաքականություն մշակողները մոռանում են պատմությունը։
1952 թվականին եգիպտական բանակի սպա Գամալ Աբդել Նասերը Կահիրեում զավթեց իշխանությունը։ Նա քարոզում էր արաբական ազգայնականությունը՝ այն համոզմունքը, որ բոլոր արաբական պետությունները պետք է միավորվեն՝ ձևավորելով մեկ միասնական կազմավորում։ Նասերի հեղաշրջման պահին կար ինը անկախ արաբական պետություն։ Մեկ տասնամյակի ընթացքում դրանք կդառնային 16։ Նասերն անհամբեր էր։ Նա հովանավորում էր հեղափոխություններ և հեղաշրջումներ՝ արաբ միապետներին տապալելու համար՝ հրահրելով պատերազմներ ու հակամարտություններ, որոնք տասնյակ հազարավոր արաբների կյանք խլեցին։ Նա հրաժարվում էր ընդունել ազգային ինքնություն, որը չէր հենվում արաբականության վրա, նույնիսկ երբ իր գործողություններն ու ելակետային պատկերացումները խթանում էին եգիպտական գերակայականությունը։
Արաբ ազգայնական մյուս դիկտատորներն էլ ավելի ծայրահեղության կհասցնեին Նասերի գաղափարախոսությունը։ Իրաքցի դիկտատոր Սադդամ Հուսեյնը արաբական ազգայնականության դրոշի ներքո և՛ ներխուժեց Քուվեյթ, և՛ քիմիական զենք կիրառեց Իրաքի սեփական քրդերի դեմ։ Իրաքը միակը չէր։ Էթնիկ գերակայականությունը բազմիցս վերածվում էր այն մտայնության, թե ոչ արաբները տեղ չունեն, և հենց դա էր, օրինակ, ընկած Սուդանի՝ Դարֆուրում իրականացրած ցեղասպանության հիմքում։ Ալժիրի կաբիլներն էլ են խտրականության ենթարկվել՝ որպես ռեժիմի արաբական ազգայնականության ածանցյալ։
Ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական և պետքարտուղար Հենրի Քիսինջերը հավանություն տվեց Մաո Ցզեդունի «Մեկ Չինաստան» պահանջներին՝ որպես Չինաստանը Խորհրդային Միությունից հեռացնելու իր նախաձեռնության մաս։ Թեև մայրցամաքային չինացիները վերջին 500 տարիների ընթացքում Թայվանը վերահսկել են ընդամենը չորս տարի, և թեև նույնիսկ Մաոն Թայվանը համարում էր այլ երկիր, Քիսինջերը հավանություն տվեց մի քաղաքականության, որն ըստ էության արտացոլում էր Բրիտանիայի վարչապետ Նևիլ Չեմբերլենի մոտեցումը գերմանական հողերի միավորման հարցում։ Այսօր քաղաքականություն մշակողները մտահոգ են, որ Թայվանը բռնակցելու Չինաստանի փորձը կարող է համաշխարհային պատերազմ հրահրել։ Նմանապես, եթե Արևմուտքն ըստ լռելյայնի ընդունի Չինաստանի այն պնդումը, թե ինքը բոլոր էթնիկ չինացիների բնական պաշտպանն է, արդյո՞ք դա նշանակում է, որ Պեկինը մի օր կպահանջի վերահսկողություն Վանկուվերի կամ նույնիսկ Սան Ֆրանցիսկոյի չինացիների նկատմամբ։ Սա այնքան էլ անհավանական չէ, որքան կարող է հնչել։
Սոմալիական ազգայնականությունը նույնպես կործանարար է։ Սոմալիի նշանակված ղեկավարներն առաջնահերթություն են տալիս Մեծ Սոմալիի երևակայությանը՝ բուն Սոմալին կարգի բերելու ջանքերի փոխարեն։ Արդյունքում «Ալ-Շաբաբը» ընդլայնում է իր անվտանգ ապաստարանները և այժմ վերահսկում է երկրի ու մայրաքաղաքի ընդարձակ հատվածներ։ Թուրքիայում պանթուրանիզմը սպառնում է անկայունությունը տարածել Բալկաններից մինչև Կենտրոնական Ասիա և ընկած է Կիպրոսում Թուրքիայի շարունակվող հողազավթման հիմքում։
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը նույնպես էթնիկ ազգայնականությունն առաջ է քաշում որպես Ուկրաինայում իր ներկայիս պատերազմի արդարացում։ ԿԳԲ-ի նախկին սպայի համար Պուտինի հետախուզությունը ձախողվեց։ Նրա այն ենթադրությունը, թե Արևելյան Ուկրաինայի ռուսախոսները կնախընտրեն միանալ Ռուսաստանին, քան մնալ Ուկրաինայի կազմում, սխալ էր, սակայն Պուտինը շարունակում է արդարացնել էթնիկ ռուսների միասնությունը՝ ոչ միայն Ուկրաինայի նկատմամբ հավակնություններ ներկայացնելու, այլև պոտենցիալ Ղազախստանի և Բալթյան երկրների մասեր բռնակցելու համար։
Վտանգը, բնականաբար, աճում է թիրախային բնակչության բազմազանությանը համաչափ։ Իրաքում այն ժամանակ սենատոր Ջո Բայդենը և Արտաքին հարաբերությունների խորհրդի նախագահ Լես Գելբը առաջարկեցին երկրի էթնիկ և կրոնահամայնքային բաժանում՝ առանց հասկանալու, որ հստակ բաժանարար գծեր չկան, քանի որ շատ քաղաքներում ու ավաններում արաբները, քրդերը և թուրքմենները, սուննիները, շիաները և քրիստոնյաները ապրում էին իրար մոտ, եթե ոչ կողք կողքի։ Նրանց առաջարկը, արված էթնիկ միասնության անվան տակ, Իրաքը կվերածեր երկրորդ Հարավսլավիայի։
19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին բազմաթիվ նոր պետություններ ձևավորվեցին էթնիկության շուրջ։ Գերմանիան միավորեց տասնյակ գերմանական պետություններ, իսկ Իտալիան համախմբեց ավելի փոքր իշխանությունների ու պետությունների խճանկարը։ Բալկաններում էթնիկ խմբերը կազմակերպվեցին՝ օսմանյան տիրապետությունից ազատվելու համար։ Սակայն տարբերություն կա էթնիկ հիմքով կազմակերպված պետության և էթնիկ ազգայնականությանը կույր հետևելու միջև։
Մինչ Միացյալ Նահանգները ծաղկում է էթնիկության փոխարեն գաղափարների վրա հիմնված քաղաքացիության հասարակական դաշինքով, ԱՄՆ չափազանց շատ քաղաքականություն մշակողներ ըստ լռելյայնի ընդունում են այն պատկերացումը, որ անդրսահմանային էթնիկ միասնության հետամուտ լինելը լեգիտիմ է, եթե ոչ ցանկալի։ Թեև այսօր ԱՄՆ Պետական դեպարտամենտում բոլորը ընդունում են, որ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ Գերմանիայի հողազավթումները սխալ էին, և շատերն էլ կդատապարտեին Ռուսաստանի ավելի արդի հավակնություններն ու գործողությունները, Պետական դեպարտամենտի Մերձավոր Արևելքի գործերի բյուրոյում չափազանց շատերը դեռևս փայփայում են պանարաբականության ռոմանտիկ պատկերացումը, մինչդեռ Պետական դեպարտամենտի Աֆրիկայի բյուրոն հավանություն է տալիս Մոգադիշուի՝ Մեծ Սոմալիի երազանքներին, իսկ Պետական դեպարտամենտի Եվրոպայի և Եվրասիայի գործերի բյուրոյում շատերը վստահություն են ընծայում Թուրքիայի տարածաշրջանային հավակնություններին։
Հաճախակի ռոտացիաները և կարճաժամկետ լուծումների նկատմամբ նախապատվությունը խորացնում են պատմական անտեղյակությունը Պետական դեպարտամենտում, Պենտագոնում և նույնիսկ Կենտրոնական հետախուզական վարչությունում։ Էթնիկ միասնության հետ սիրախաղ անելն, սակայն, նման է անտառային հրդեհի վրա բենզին լցնելուն։ Դա բարի վերջ չի ունենա։ Երբեմն հակառակն անելն է խաղաղության բանալին. այսօր ըստ էության կա երկու Ռումինիա, որոնցից մեկը կոչվում է Մոլդովա։ Նույնը վերաբերում է Ալբանիային և Կոսովոյին։ Պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն հիանալի աշխատանք է կատարել՝ ստիպելով ուղղել Պետական դեպարտամենտի դիվանագիտության վարման եղանակը, սակայն քանի դեռ ԱՄՆ դիվանագետները լեգիտիմ են համարում այն գաղափարախոսությունները, որոնք հետևողականորեն պատերազմի են տանում, այդ աշխատանքն ավարտված չի լինի։
Ստացեք Միդլ Իսթ Ֆորումի վերլուծությունները էլեկտրոնային փոստով՝ բաժանորդագրվեք տեղեկագրին (անգլերեն)