Ինչպես հակազդել Մոխայի գրավմանը հութիների կողմից և պաշտպանել նավագնացությունը Կարմիր ծովում
ԱՄՆ-ը պետք է անվտանգային գործընկերություն հաստատի թիհամյան ուժերի և Թիհամայի ափի տեղական համայնքների հետ
Հութիները տարիներ շարունակ օգտագործում են Եմենի լեռները՝ նավագնացության դեմ հարձակումները սատարելու համար։ Փոխվել է այն, թե որտեղ է տեղափոխվում պայքարը։
Մոխան՝ Բաբ էլ-Մանդեբի երկայնքով գտնվող հին ձկնորսական ավանը, մինչև այսօր Հանրապետական գվարդիայի շտաբն էր՝ Թարեք Սալեհի հրամանատարությամբ, որը նախկին նախագահ Ալի Աբդալլահ Սալեհի եղբորորդին է և Ազգային դիմադրության ներկայիս հրամանատարը։ Սալեհը հութիներին հակազդելու նպատակով սերտորեն համագործակցում էր Այդարուս Զուբայդիի հրամանատարության ներքո գործող Հարավային ուժերի հետ։ Սակայն Սաուդյան Արաբիայի կողմից Զուբայդիի հարկադիր հեռացումը՝ Արաբական Միացյալ Էմիրությունների հետ նրա ավելի սերտ կապերի և հարավի ինքնավարությանը, եթե ոչ անկախությանը, նրա համակրանքի պատճառով, Սալեհին և Մոխան թողեց ավելի մեկուսացած վիճակում։ Այսօր սաուդցիները վճարեցին իրենց քայլերի գինը, որոնք հանգեցրին շղթայական զարգացումների՝ ավարտվելով Մոխայի գրավմամբ։
Եթե հութիները պահպանեն Մոխայի շուրջ նոր բարձունքները, կկարողանան իրենց դիրքերն ու կրակային գոտիները Եմենի խորքում գտնվող ավելի հեռավոր ներցամաքային բարձրավանդակներից տեղափոխել նեղուցի ծովային մատույցներին ավելի մոտ՝ բարձրադիր դիրքեր։
Տարիներ շարունակ հութիները կարողացել են հրթիռներ և անօդաչուներ արձակել Եմենի խորքից։ Սակայն ափին ավելի մոտ դիրքերը ստեղծում են այլ ռազմական միջավայր։ Ջրին մոտ բարձունքները կարող են ապահովել ափամերձ մատույցների, նավահանգիստների և մոտակա ծովային տարածության անմիջական տեսանելիություն։ Դրանք կարող են հութիների ուժերին ավելի լայն հնարավորություն տալ դիտարկելու ափի երկայնքով տեղաշարժերը՝ ավելի լավ պաշտպանելու ափամերձ գծին մոտ տեղակայված ռազմական միջոցները։
Սա հատկապես կարևոր է Բաբ էլ-Մանդեբում՝ աշխարհի ամենակարևոր ծովային «խցանոցներից» մեկում։ Նեղուցը Կարմիր ծովը կապում է Ադենի ծոցի հետ և գտնվում է Թիհամայի ափամերձ հարթավայրի կողքին։ Ցանկացած ռազմական ուժ, որն ի վիճակի լինի նրա մատույցների շուրջ ապահովել կայուն ներկայություն, կարող է ցամաքի վերահսկողությունը կապել ծովային երթևեկության վրա ճնշման հետ։
2026 թվականի օգոստոսի 9-ին հութիները լայնածավալ հարձակում իրականացրին Մոխայի նավահանգստի վրա՝ կիրառելով բալիստիկ հրթիռներ, անօդաչուներ և պայթուցիկով լցված նավակ։ Երկու օր անց Բաբ էլ-Մանդեբում, Փերիմ կղզու մոտ, հութիների հարձակումը եգիպտական սեփականություն հանդիսացող «Թիհամա» բեռնանավի վրա խլեց անձնակազմի չորս անդամի և երկու եմենցի փրկարարի կյանք։ Եթե արաբական կոալիցիան և Արևմուտքը ձգձգեն ու թույլ տան հութիներին ամրապնդել վերահսկողությունը, «Թիհամայի» միջադեպը կարող է դառնալ ամենօրյա երևույթ։
Թեհրանը տարիներ է ծախսել՝ հութիներին ձևավորելու որպես տարածաշրջանային կարող գործընկեր, առանց Բաբ էլ-Մանդեբը վերահսկելու համար իրանական ռազմածովային ուժեր տեղակայելու։ Հութիներին Իրանի աջակցությունը ներառել է զենք, մարզում և հետախուզական օժանդակություն։ Նեղուցի մոտ հութիների ավելի ամուր դիրքը կուժեղացնի Թեհրանի լծակները՝ փակելու ևս մեկ կարևորագույն նավագնացության երթուղի՝ առանց Իրանի կողմից այնտեղ սեփական ուժեր տեղակայելու անհրաժեշտության։
Միացյալ Նահանգները նախազգուշացրել է, որ առևտրային նավագնացության դեմ հութիների սպառնալիքը շարունակում է պահպանվել։ ԱՄՆ ծովային վարչության ընթացիկ տեղեկագիրը փաստում է 2023 թվականի նոյեմբերից մինչև 2025 թվականի հոկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում առևտրային նավերի դեմ հութիների ավելի քան 100 հարձակում, որոնք անդրադարձել են ավելի քան 60 երկրի վրա։ Նավագնացային ընկերությունները հիմա պետք է սպասեն հետագա խափանումների՝ թերևս Հորմուզի նեղուցում տեղի ունեցածի մասշտաբով։
Ջրին ավելի մոտ բարձրադիր դիրքերի նկատմամբ հութիների վերահսկողությունը կարող է խորացնել հութիների առաջադրած մարտահրավերը և նավագնացությունը բերել ավելի կարճ հեռահարության, ուղիղ տեսադաշտով գործող անօդաչուների պարսերի ազդեցության գոտի, ինչպես նաև հնարավորություն տալ ականապատման՝ ըստ էության կրկնելով Հորմուզի նեղուցի երկայնքով Իրանի ռազմավարությունը։ Հութիներին կասեցնելը բազմակողմ ջանք կպահանջի։
Միացյալ Նահանգները պետք է Թիհամայի ափի երկայնքով ուղղակի անվտանգային գործընկերություն հաստատի թիհամյան ուժերի և տեղական համայնքների հետ՝ տրամադրելով օդային աջակցություն, որպեսզի տեղական ուժերը կարողանան վերադարձնել և պաշտպանել սեփական տարածքը։ Դրան կարող են հաջորդել մարզումը, մասնագիտական կարողությունների զարգացումն ու հետախուզական աջակցությունը։
Սաուդյան Արաբիան պետք է Եմենի կառավարությանը շարունակվող ֆինանսական աջակցությունը պայմանավորի բարեփոխումներով, այդ թվում՝ Նախագահական ղեկավար խորհրդի և կառավարական հաստատությունների վերադարձով Եմեն, պետական հատվածում անհարկի հովանավորչական նշանակումների կրճատմամբ և ինստիտուցիոնալ ու տնտեսական բարեփոխումների հստակ թիրախների սահմանմամբ։ Էր Ռիադը պետք է առաջնահերթ համարի եմենական ուժերի արդյունավետությունը՝ իր այն մտահոգություններից վեր, որոնք վերաբերում են էմիրաթական ազդեցության նվազմանը։
Վերջապես, Թարեք Սալեհը չպետք է իր հակահարվածը սահմանափակի Մոխայով։ Եթե նա լրջորեն տրամադրված է վիճարկել հութիների վերահսկողությունը, ապա պետք է ավելի մեծ քաղաքական և ռազմական ուշադրություն ուղղի Սանաային ավելի մոտ շրջաններին, որտեղ նա ցեղային կապեր ունի։ Այդ ցանցերը կարող են օգնել համախմբելու տեղական աջակցությունը և թուլացնելու հութիների հավաքագրման բազան, որը կենդանի ուժի առումով մեծապես հենվում է ցեղային և տեղական համայնքների վրա։
Խավլանին մոտ գտնվող Սիրվահի նման շրջանների շուրջ ճնշման մեծացումը հութիներին կստիպի ռեսուրսները շեղել Թիհամայի ափից և առերեսվել իրենց վերահսկողության առանցքային տարածքներին ավելի մոտ մարտահրավերի։
Ստացեք Միդլ Իսթ Ֆորումի վերլուծությունները էլեկտրոնային փոստով՝ բաժանորդագրվեք տեղեկագրին (անգլերեն)