Հնդկաստանի քուվեյթյան նախաձեռնությունը ձախողվում է դեռ մեկնարկից առաջ

2026 թվականի օգոստոսի 28-ին Հնդկաստանի Համատեղ պաշտպանական հանձնաժողովը հանդիպել է Հնդկաստան ժամանած քուվեյթյան հնգանդամ պատվիրակության հետ՝ երկկողմ պաշտպանական կապերն ամրապնդելու նպատակով։ Հնդիկ մեկնաբաններից շատերը նշել են, որ այդ քայլը նշանակում է Մեքքայի համաձայնագրին հակակշիռ ստեղծելու՝ Հնդկաստանի ավելի լայն ջանքերի սկիզբը։ Խոսքը Պակիստանի, Թուրքիայի և Սաուդյան Արաբիայի՝ Հյուսիսատլանտյան դաշինքի կազմակերպության օրինակով կոլեկտիվ պաշտպանության դրույթ ձևակերպելու փորձի մասին է։

Նման պնդումները չափազանցնում են Հնդկաստանի քաղաքականության տրամաբանությունը։ Համատեղ պաշտպանական հանձնաժողովի առաջին նիստը նպատակ ուներ կյանքի կոչել փոխըմբռնման հուշագիրը, որը Հնդկաստանն ու Քուվեյթը ստորագրել էին վարչապետ Նարենդրա Մոդիի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերին Քուվեյթ կատարած այցի ընթացքում։ Մեքքայի համաձայնագիրը չէր կարող պարտադրել Հնդկաստանի քուվեյթյան քայլը, քանի որ այն նախորդել է դրան։ Այդուհանդերձ, Հնդկաստանի անվտանգության ու արտաքին քաղաքականության համակարգը մտահոգված է ձևավորվող սուննիական առանցքով, քանի որ այն լայն հետևանքներ ունի Հարավային Ասիայի համար, և հնդիկ պաշտոնյաները, հնարավոր է, արագացրել են քուվեյթյան հանդիպումները։

Մեքքայի համաձայնագրի ընդգրկույթը շատ ավելի լայն է ու նպատակադրումով ավելի հավակնոտ՝ Մերձավոր Արևելքի անվտանգային ճարտարապետությունը փոխելու տեսանկյունից։ Ի տարբերություն դրա՝ հնդկա-քուվեյթյան պաշտպանական գործընկերությունը, թեև ընդգրկում է լայն շրջանակ՝ ռազմական զորավարժություններ, ուսուցում, բժշկություն, պաշտպանական արդյունաբերության գործընկերություններ և ծովային անվտանգություն, սահմանափակ է իր ծանրակշռությամբ ու զարգացման ուղղությամբ։ Հնդկաստանի քուվեյթյան քայլը նաև չի ներառում ապագա ընդլայնման կոնկրետ ճանապարհային քարտեզ։ Այն, որ Քուվեյթը ուղարկել է ընդամենը մեկաստղանի գեներալի՝ պաշտպանության նախարարության ենթակա քարտուղարի հետ հանդիպելու, արտացոլում է համաձայնագրի սահմանափակ բնույթը երկու երկրների համար էլ։

Իրոք, Քուվեյթի պաշտպանական կապերը Թուրքիայի և Պակիստանի՝ Հնդկաստանի թշնամիների հետ, Քուվեյթի հետ երկարաժամկետ ռազմավարական գործընկերությունը բարդացնում են։ 2026 թվականի օգոստոսին Քուվեյթը պաշտպանական արձանագրություն ստորագրեց Պակիստանի հետ։ Իսլամաբադի հետ Քուվեյթի համաձայնագիրը քուվեյթյան սահմաններ կբերի Պակիստանի անօդաչու տեխնոլոգիաները, ռազմական անձնակազմը և հակաօդային պաշտպանության համակարգերը։ Ավելին, 2020 թվականին Քուվեյթը թուրքական պաշտպանական ընկերություններից ձեռք է բերել անկարգությունների վերահսկման մեքենաներ և մարտական անօդաչուներ։

Առայժմ Մեքքայի համաձայնագրի երկրների հետ Քուվեյթի երկկողմ պաշտպանական կապերում բացակայում է կոլեկտիվ պաշտպանության դրույթը, սակայն նրա անվտանգային խոցելիությունը, աշխարհաքաղաքական կողմնորոշումները և ռազմական գնումները վկայում են, որ նա մոտ ապագայում կմիանա Մեքքայի համաձայնագրին՝ սահմանափակելով Հնդկաստանի հետ իր հնարավոր ապագա հարաբերությունները, հաշվի առնելով, որ Մեքքայի համաձայնագրի երկրներն այնքան իսկ հակադրական են Հնդկաստանի, որքան Իսրայելի նկատմամբ։

Քուվեյթը պատմականորեն պահպանել է չեզոք դիրքորոշում տարածաշրջանային վեճերում և նույնիսկ միջնորդել է՝ փոխադարձ հակառակորդների հետ իր ջերմ հարաբերությունների շնորհիվ։ 2017 թվականին նա միջնորդել է Կատարի և Արաբական քառյակի միջև ճգնաժամի ընթացքում։ Աշխարհի նավթի պաշարների 7 տոկոսը և Մերձավոր Արևելքում ինքնիշխան հարստության ամենախոշոր հիմնադրամներից մեկը ունենալով՝ Քուվեյթը ֆինանսական ծանրակշռություն ունի, որը նրան ազդեցություն է տալիս։ Սակայն Իրանին աշխարհագրական մերձությունը նրան խոցելի է դարձրել իրանական հարվածների առջև։ Նա գտնվում է Պարսից ծոցի մյուս կողմում՝ իրանական տարածքից 90 մղոնից պակաս հեռավորության վրա։ Նրա հակաօդային պաշտպանությունն ունի մոտ 60-ից 90 վայրկյան՝ իրանական բալիստիկ հրթիռային հարվածներին արձագանքելու համար։ Թեև Քուվեյթն ունի տանկեր, ռազմանավեր և կործանիչներ, նրա 17 500 զինվորից բաղկացած մշտական բանակը չի կարող մրցակցել Իրանի զինված ուժերի հետ, որոնք գերազանցում են մեկ միլիոն մարդ։ 2026 թվականի հուլիսի դրությամբ Քուվեյթը դիմակայել էր Իրանի 1 318 հարվածի՝ տարածաշրջանում ամենաբարձր ցուցանիշը։ Իրանական հրթիռներն ու անօդաչուները հարվածել են քաղաքացիական ենթակառուցվածքներին, այդ թվում՝ օդանավակայաններին, ջրազրկման կայաններին և էլեկտրացանցերին։ Նման խոցելիությունն ավելի է մղում Քուվեյթին Մեքքայի համաձայնագրի երկրների գիրկը։

Վերջապես, Աբրահամյան համաձայնագրերի վերաբերյալ Քուվեյթի դիրքորոշումը համահունչ է Էր-Ռիադի դիրքորոշմանը։ Ոչ մեկը, ոչ մյուսը չեն աջակցում Իսրայելի հետ հարաբերությունների կարգավորմանը, ուստի Քուվեյթը, հավանաբար, չի նախընտրի Իսրայելին մերձ Հնդկաստանը Պակիստանի և Թուրքիայի փոխարեն։ Իրոք, Նյու Դելին պետք է զգույշ լինի՝ հաշվի առնելով Քուվեյթի սերտ կապերն իր թշնամիների հետ, առավել ևս, եթե Քուվեյթը խախտի վերջնական օգտագործողի համաձայնագրերը և թույլ տա, որ կարևորագույն պաշտպանական տեխնոլոգիաները արտահոսեն Հնդկաստանի հակառակորդներին։