Ժամանակն է, որ Օմանը դուռը փակի հութիների առջև
Քանի դեռ հութիների հրթիռները թիրախավորում են խաղաղ բնակիչներին Սաուդյան Արաբիայում, սուլթան Հայթամ բեն Թարիքը պետք է գիտակցի, որ ինքը խաղաղություն չի առաջ տանում։
Մայքլ Ռուբինը մասնագիտացած է Իրանի, Թուրքիայի և Աֆրիկայի եղջյուրի հարցերում։ Նրա կարիերան ներառում է աշխատանք Պենտագոնում՝ որպես պաշտոնյա, դաշտային փորձառություն Իրանում, Եմենում և Իրաքում, ինչպես նաև շփումներ «Թալիբանի» հետ մինչև սեպտեմբերի 11-ը։ Պարոն Ռուբինը ներդրում է ունեցել նաև ռազմական կրթության ոլորտում՝ ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի և ծովային հետևակի ստորաբաժանումներին դասավանդելով տարածաշրջանային հակամարտությունների և ահաբեկչության մասին։ Նրա գիտական աշխատանքները ներառում են մի շարք կարևոր հրապարակումներ, այդ թվում՝ “Dancing with the Devil” («Պարելով սատանայի հետ») և “Eternal Iran” («Հավերժական Իրան»)։ Ռուբինը Յեյլի համալսարանում ստացել է պատմության դոկտորի և մագիստրոսի աստիճաններ, ինչպես նաև կենսաբանության բակալավրի աստիճան։
Օմանը, ինչպես և Կատարը, ձգտում է ներկայանալ որպես միջնորդ, որի վրա կարող են հույս դնել բոլոր կողմերը։ Մինչ Կատարը միջնորդի դեր կերտեց թե՛ «Թալիբանի», թե՛ ՀԱՄԱՍ-ի հետ, Օմանն էլ փորձել է իրեն ներկայացնել որպես Իրանի և հութիների համար հիմնական միջնորդ։
Ջեյք Սալիվանը, այն ժամանակ ԱՄՆ պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնի վստահված անձը, գաղտնի մեկնեց Մասկատ՝ սկսելու այն գործընթացը, որն ավարտվեց 2015 թվականի Joint Comprehensive Plan of Action-ով։ Նա օգտվեց իրանական առաջարկից, որը ԱՄՆ-ում նրան նախորդած երկկուսակցական պաշտոնյաների մի շարք մերժել էր՝ համարելով, որ դրա ծագումն անորոշ է և այն գալիս է իրանցի այնպիսի պաշտոնյաներից, ովքեր չեն կարող ազդել այն հարցերի շրջանակի վրա, որոնք իրենք առաջարկում էին քննարկել։
Թեև օմանցի դիվանագետներն իրենց դիրքորոշումը ներկայացնում են որպես առաքինի, և, հավանաբար, անկեղծորեն ցանկանում են, որ դա այդպես լինի, գալիս է մի պահ, երբ խաղաղությամբ չհետաքրքրված խմբավորմանը հրապարակային հարթակ տալը տանտիրոջը դարձնում է խնդրի մաս։ Երբ հութիների հրթիռները խոցում են քաղաքացիական թիրախներ Սաուդյան Արաբիայում, սուլթան Հայթամ բեն Թարիքը պետք է եզրակացնի, որ ինքը ոչ թե խաղաղություն է առաջ մղում, այլ, հակառակը, «սպիտակեցնում» է մարտնչող կողմի ավելորդությունները և դրանք օժտում լեգիտիմությամբ։ Մոհամմադ Աբդուլսալամը՝ հութիների գլխավոր բանակցողն ու խոսնակը, տարիներ շարունակ ապրում է Մասկատում. հրապարակված հաղորդումները նրան շարունակում են տեղակայել Օմանի մայրաքաղաքում 2026 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ։
Եթե Օմանի կառավարությունը շահագրգռված լիներ խաղաղությամբ, Մասկատը կվտարեր հութիներին՝ թերևս Սաուդյան Արաբիա, հայտարարությամբ, որ Օմանը միշտ կառաջարկի իր բարի ծառայությունները իսկական միջնորդության համար, սակայն թույլ չի տա, որ որևէ խմբավորում մնա Օմանում, երբ այդ կազմակերպությունը բացահայտորեն հարձակվում է Պարսից ծոցի համագործակցության խորհրդի մյուս անդամների վրա։ Եթե Օմանը դա չանի, ապա ազդանշան է տալիս, որ Էր-Ռիադի միջազգային օդանավակայանի ուղղությամբ հրթիռներ արձակելն ընդունելի է։
Հութիներին ճամփու դնելն ավելի շատ բան կանի հանուն խաղաղության, քան անվերջ, անկեղծությունից զուրկ բանակցությունները։ Դա կսահմանի կարմիր գիծ՝ հստակեցնելով այն վարքագծի սահմանը, որը կարող է հանդուրժել անգամ Օմանը։ Միայն այն ժամանակ, երբ հութիները համաձայնեն պահպանել պատերազմի կանոնները, Օմանը՝ կամ ապագա որևէ միջնորդ, պետք է նրանց ներկայությամբ արտոնություն տա։
Եթե սուլթան Հայթամը և Օմանի արտաքին գործերի նախարարությունը, փոխարենը, պաշտպանեն հութիների ներկայությունը, Պարսից ծոցի համագործակցության խորհուրդը պետք է դիտարկի Օմանի անդամակցության կասեցումը, եթե ոչ՝ վտարումը, իսկ Միացյալ Նահանգները պետք է դիտարկի հարկադրական միջոցառումների շարք, որը կսկսվի Օմանի դեմ պատժամիջոցներից՝ հութիների ներկայացուցիչների մասնակցությամբ ցանկացած ֆինանսական գործարքի համար, և կավարտվի ահաբեկչությանը հովանավորող պետություն ճանաչելով։
Չափազանց շատ երկրներ միջնորդությունն ընդունում են՝ հաշվետվողականությունը շրջանցելու, այլ ոչ թե խաղաղության հասնելու համար։ Իրանի Իսլամական Հանրապետության նկատմամբ Օմանի թեքվածությունը, եթե ոչ համակրանքը, պետք է նրան զրկի միջնորդի դերից։ Անկեղծությունից զուրկ միջնորդներին պատժելը կբարելավի ապագա միջնորդությունը՝ ստիպելով արտաքին գործերի նախարարություններին գիտակցել, որ իրենք նույնպես բան ունեն կորցնելու, եթե վատ աշխատեն կամ թույլ տան, որ իրենց հովանավորյալներն էլ այդպես վարվեն։
Դաս կա նաև Միացյալ Նահանգների, Սաուդյան Արաբիայի և հութիներին հակադրվող այլ երկրների համար. ոչ մի երկիր չպետք է գործ ունենա այնպիսի միջնորդի հետ, որը ցանկանում է նրա պարտությունը։ Այսօր օմանցիներն անհամեմատ ավելի շատ բան են անում հութիների խնդիրը պահպանելու, քան լուծելու համար։ Սա, ամենայն հավանականությամբ, օմանցիների գիտակցված ընտրությունն է եղել, որի համար Մասկատը պետք է պատասխանատվության ենթարկվի, եթե ավելի համառորեն կառչի ստատուս քվոյից։
Ստացեք Միդլ Իսթ Ֆորումի վերլուծությունները էլեկտրոնային փոստով՝ բաժանորդագրվեք տեղեկագրին (անգլերեն)