Լրագրողը հայց է ներկայացրել Դիրբորնի և քաղաքապետի դեմ՝ հակաքրիստոնեական և հակահրեական խտրականության համար

Միչիգան նահանգի Դիրբորն քաղաքն ու նրա քաղաքապետ Աբդուլլահ Համուդն այժմ հնձում են իրենց իսկ ցանածը։ Այն բանից մեկ տարի և մի քանի օր անց, երբ Համուդը սաստել էր տեղի հովվին, որը դժգոհել էր քաղաքապետի կողմից «Հեզբոլլահի» կողմնակցին հնչեցրած գովասանքից, The Federalist-ի համար գրող լրագրող և իրավական մեկնաբան Մարգո Քլիվլենդը ԱՄՆ դաշնային շրջանային դատարան հայց է ներկայացրել Համուդի և նրա ղեկավարած քաղաքի դեմ։ Ամերիկյան ազատության իրավունքի կենտրոնի (American Freedom Law Center, AFLC) կողմից 2026 թվականի սեպտեմբերի 17-ին ներկայացված հայցը քաղաքին և նրա ղեկավարներին մեղադրում է ԱՄՆ Սահմանադրության՝ կրոնի հաստատման մասին դրույթը խախտելու մեջ, որն արգելում է պետական կառույցներին մեկ կրոնին մյուսի հանդեպ նախապատվություն ցուցաբերել։

«Չափազանց երկար ժամանակ Դիրբորն քաղաքը թշնամական վայր է եղել քրիստոնյաների և հրեաների համար։ Պատասխանող Համուդն այս թշնամանքը հասցրել է հաջորդ մակարդակին՝ բացահայտորեն փոխանցելով այն ուղերձը, որ քրիստոնյաներն ու հրեաները քաղաքում ցանկալի չեն և, փաստացի, երկրորդ կարգի քաղաքացիներ են»,- ասվում է հայցադիմումում՝ կրկնելով այն փաստարկները, որոնք նախկինում հնչել էին Focus on Western Islamism-ի էջերում։

Հայցադիմումում նկարագրվում է կրոնական ենթադրյալ նախապատվության մի օրինաչափություն, որը, ըստ փաստաթղթի, սկիզբ է առնում 2025 թվականի ապրիլից, երբ Քլիվլենդը պարզել է, որ քաղաքը հանրային միջոցներ է ծախսել՝ մոտ 1 500 դոլար «Ramadan Kareem» պաստառների և 5 000 դոլար քաղաքային զբոսայգում լուսավորված մահիկաձև ցուցադրության վրա, մինչդեռ Մեծ պահքի կամ մոտեցող Պասեքի տոնի համար համարժեք ճանաչում չի ապահովվել։ Հայցի համաձայն՝ Քլիվլենդի հետագա խնդրանքը, որ քաղաքը քրիստոնեական և հրեական տոներին ևս նույնքան հանրային ճանաչում տրամադրի, մնացել է անպատասխան, մինչդեռ քաղաքի ոստիկանական վարչությունը վաճառել է Ռամադանի թեմայով շապիկներ՝ իր պաշտոնական զինանշանով, իսկ Համուդն իր պետական էլեկտրոնային փոստով առաջ է մղել Իֆթարի միջոցառում։ Հայցում պնդվում է, որ անհամաչափությունը 2026 թվականին միայն խորացել է, երբ քաղաքը տեղադրել է Ռամադանին նվիրված լրացուցիչ լուսավորված ցուցադրություններ, որոնք Համուդն ինքը բնութագրել է որպես այնպիսիք, որ արտացոլում են, թե «ովքեր ենք մենք որպես քաղաք», մինչդեռ նույն տարվա Քաղաքային խորհրդի բյուջեում կրկին չի նախատեսվել ֆինանսավորում համադրելի քրիստոնեական կամ հրեական միջոցառումների համար՝ չնայած բյուջետային ավելցուկին և Քլիվլենդի բազմիցս հնչեցրած հանրային կոչերին։

«Ո՛չ [քաղաքի իրավախորհրդատու] պարոն Ռոմերը, ո՛չ էլ քաղաքից որևէ մեկ ուրիշը չեն պատասխանել հայցվորի նամակին»,- նշվում է հայցադիմումում։

Հայցը ներառում է երեք պահանջ՝ Առաջին ուղղման հիմքով հետապնդման պահանջ, ըստ որի քաղաքն ու Համուդը Քլիվլենդին պատժել են լրագրողական գործունեության և իր դիրքորոշումները պաշտպանելու համար՝ նրան զրկելով հաղորդակցությունից և հանրային հանդիպումներից, Տասնչորսերորդ ուղղման՝ հավասար պաշտպանության պահանջ, ըստ որի նրա նկատմամբ վերաբերմունքն ավելի վատ է եղել, քան նման իրավիճակում գտնվող այլ բնակիչների նկատմամբ՝ նրա կրոնական ու քաղաքական հայացքների պատճառով, և կրոնի հաստատման մասին դրույթի խախտման պահանջ, ըստ որի քաղաքն անսահմանադրական կերպով իսլամին նախապատվություն է տվել քրիստոնեության ու հուդայականության հանդեպ՝ հովանավորելով կրոնական ցուցադրություններն ու միջոցառումները։ Հայցադիմումում, որպես ապացույց, մատնանշվում է Համուդի հանրային հայտարարությունը, թե Ռամադանի ծրագիրն արտացոլում է, թե «ովքեր ենք մենք որպես քաղաք», ինչը, ըստ հայցի, վկայում է պետական մարմնի կողմից մեկ հավատքի՝ մյուսների նկատմամբ պաշտոնական հավանության մասին, իսկ դատարանից պահանջվում է հռչակագրային վճիռ, քաղաքի՝ ենթադրաբար խտրական գործելակերպն արգելող որոշում, խորհրդանշական փոխհատուցում և փաստաբանական ծախսերի հատուցում։

Քլիվլենդը պնդում է, որ այն բանից հետո, երբ ինքը հրապարակայնորեն խնդրել է Քաղաքային խորհրդին ֆինանսավորել Զատկի և Պասեքի պաստառները և մենորան, քաղաքի պաշտոնյաները կորպորատիվ իրավախորհրդատուին հանձնարարել են խորհրդի անդամներին ցուցում տալ, որ նրա հետ կապի մեջ չմտնեն՝ հղում անելով «հնարավոր իրավական պահանջներ» ներկայացնելու նրա հայտարարած մտադրությանը, թեև նա բազմիցս ասել է, որ իր նպատակը հարցը լուծելն է առանց դատավարության։ Նա նաև պնդում է, որ 2026 թվականի ապրիլին կայացած «Community Update» («Համայնքային թարմացում») հանդիպմանը իրեն արգելվել է որպես լրագրող լուսաբանել նիստը, թույլատրել են մասնակցել միայն որպես բնակիչ՝ այն պայմանով, որ դրա մասին չի հաղորդի, և դրանից հետո երբեք չի հրավիրվել նմանատիպ այլ հանդիպման, ինչը, ըստ նրա, վկայում է, որ քաղաքը նրան մեկուսացրել է՝ ի պատասխան իր դիրքորոշումների և քաղաքապետի հասցեին հնչեցրած քննադատության։

«Ընտրողաբար թույլատրելով և խրախուսելով կրոնական արտահայտությունը մուսուլմանների համար, սակայն մերժելով նմանատիպ արտահայտությունը քրիստոնյաների և հրեաների համար, ինչպես շարադրված է սույն հայցադիմումում, պատասխանողները փոխանցել և իրականացրել են մեկ հավատքային ավանդույթի՝ մյուսի նկատմամբ կառավարական նախապատվությունը»։

Հայցում հիշատակվում է նաև Համուդի և տեղի հովիվ Թեդ Բարհեմի (Ted Barham)՝ արդեն լեգենդար դարձած բախումը։ 2025 թվականի սեպտեմբերի 9-ի Քաղաքային խորհրդի նիստում Բարհեմը վեր է կացել՝ առարկելու քաղաքի այն որոշմանը, որով տեղի փողոցներից մեկը վերանվանվում էր ի պատիվ Օսամա Սիբլանիի՝ մի մարդու, որը հրապարակայնորեն գովերգել է «Հեզբոլլահին» և ՀԱՄԱՍ-ին՝ որպես «ազատամարտիկներ»։ Ներկայանալով որպես քրիստոնյա, ով ապրել է Լիբանանում, Իսրայելում և Հորդանան գետի արևմտյան ափին, Բարհեմը խորհրդին ասել է, որ փողոցի ցուցանակը «միանգամայն անտեղի է»՝ այն նմանեցնելով փողոցը «Հեզբոլլահի փողոց կամ ՀԱՄԱՍ-ի փողոց» անվանելուն, և մեջբերել է Սիբլանիի իսկ բորբոքիչ արտահայտություններից մի քանիսը, այդ թվում՝ նրա խոսքը, թե «նահատակների» արյունը «ոռոգում է Պաղեստինի հողը»։ Բարհեմն ավարտել է՝ հղում անելով քրիստոնեական սուրբ գրքին՝ ասելով, որ ցանկանում է «խրախուսել խաղաղությունը», և որ Հիսուսը «կոչվում է խաղաղության իշխան»՝ ավելացնելով «երանի խաղաղարարներին» արտահայտությունը։

Համուդի պատասխանը, որը տեսանկարահանվել է և հայցադիմումում երկար մեջբերվում է, այդ ժամանակվանից լայն համբավ է ձեռք բերել։ Նա Բարհեմին ասել է. «Լավագույն խորհուրդը, որ ունեմ ձեզ համար, այն է, որ չվարեք Ուորեն պողոտայով կամ փակեք աչքերը, երբ դա անում եք»,- ապա նրան մեղադրել է կեղծավորության մեջ՝ փողոցի վերանվանումը քննադատելու համար, մինչդեռ ինքը տեսանյութեր է հրապարակել, որտեղ «կանգնած իմ մզկիթի առջև՝ ասում եք ամենադաժան բաները մուսուլմանների մասին»։

Այնուհետև Համուդը Բարհեմին անվանել է «մոլեռանդ», «ռասիստ» և «իսլամաֆոբ», և հայտարարել է. «Թեև դուք ապրում եք այստեղ, ուզում եմ, որ իմանաք որպես քաղաքապետ՝ դուք այստեղ ցանկալի չեք։ Եվ այն օրը, երբ դուրս գաք քաղաքից, կլինի այն օրը, երբ ես շքերթ կսկսեմ՝ նշելու այն փաստը, որ դուք դուրս եք եկել քաղաքից . . . որովհետև դուք համակեցությանը հավատացող մարդ չեք»։ Հայցադիմումում այս փոխադարձ խոսքը ներկայացվում է որպես քաղաքապետի թշնամանքի ուղղակի վկայություն՝ այն ոչ մուսուլման բնակիչների նկատմամբ, որոնք քննադատում են քաղաքի քաղաքականությունը։

«Պատասխանող Համուդն այս թշնամանքը հասցրել է հաջորդ մակարդակին՝ բացահայտորեն փոխանցելով այն ուղերձը, որ քրիստոնյաներն ու հրեաները քաղաքում ցանկալի չեն և, փաստացի, երկրորդ կարգի քաղաքացիներ են»,- ասվում է հայցադիմումում։

Բարհեմն ասում է, որ թեև բախումից հետո շատերը հորդորել են իրեն անձամբ էլ հայց ներկայացնել Համուդի դեմ՝ հղում անելով Առաջին ուղղման հիմքով հետապնդման, խոսքի սառեցման և զրպարտության հնարավոր պահանջներին, ինքը չի արել դա՝ առաջնորդվելով «օրհնեցե՛ք ձեզ անիծողներին» քրիստոնեական համոզմամբ և հույս ունենալով քաղաքապետին ու այլ մուսուլման հարևաններին շահել հանուն «խաղաղության ավետարանի»՝ փոխանակ նույն կերպ պատասխանելու։

«Միաժամանակ, կան նաև աստվածաշնչյան հիմքեր՝ իրավական քայլեր ձեռնարկելու, որպեսզի ապահովվի ավետարանը տարածելու իրավունքը։ Այդպիսով, ես աջակցում եմ Ամերիկյան ազատության իրավունքի կենտրոնի՝ դա անելու որոշմանը»,- FWI-ին ասել է Բարհեմը։

Դիրբորնի քրիստոնյա բնակիչ Էնթոնի Դիգանը (Anthony Deegan), որը զբաղվել է քաղաքում իսլամիստների և նրանց ձախ դաշնակիցների տարածած հակաամերիկյան և հակաիսրայելական քարոզչության փաստագրմամբ և հակազդմամբ, ասում է, որ հայցը տեղավորվում է այն օրինաչափության մեջ, որը ինքը տարիներ շարունակ տեսնում է։ Հաշվի առնելով քաղաքի շարունակվող հակասությունները, այդ թվում՝ քաղաքական գործիչների կողմից քաղաքի ռեսուրսներն ու հարթակները սեփական անձնական խաղալիքների պես օգտագործելը, նա ասում է՝ «միայն ժամանակի հարց էր», թե երբ Դիրբորնը կհայտնվեր ևս մեկ ծախսատար դատավարության պարտվող կողմում։

«Թերևս սա հենց այն է»,- ասել է Դիգանը։

«Դիրբորնն այս ճանապարհով նախկինում էլ է անցել և ամեն անգամ պարտվել է»,- ասել է AFLC-ի համահիմնադիր և ավագ իրավախորհրդատու Դեյվիդ Երուշալմին (David Yerushalmi)՝ հղում անելով քաղաքի դեմ նախկին հայցերին։ «Այս գործը հատկապես մտահոգիչ է դարձնում այն, որ քաղաքի պաշտոնյաները, ընդհուպ մինչև քաղաքապետը, քաղաքացու՝ հավասար վերաբերմունքի մասին հարգալից խնդրանքին պատասխանել են լռությամբ, խոչընդոտումով և բացահայտ թշնամանքով՝ ներառյալ քաղաքապետի սեփական խոսքերը, որոնցով քրիստոնյա բնակչին ասում է, թե նա «ցանկալի չէ» իր իսկ քաղաքում։ Մեր վստահորդը պարզապես խնդրում է քաղաքին՝ քրիստոնյաներին և հրեաներին վերաբերվել որպես հավասար քաղաքացիների»։

Դիրբորնի քաղաքապետ Աբդուլլահ Համուդը չի պատասխանել FWI-ի՝ մեկնաբանություն ստանալու խնդրանքին։