Ձախերը երիտասարդ մուսուլմանների աջակցությամբ քաոս են սերմանում Ֆրանսիայում

Ֆրանսիայում բացարձակ քաոս է՝ երիտասարդների ամբոխները, որոնց մեծ մասը երկրի արագ աճող ներգաղթյալ բնակչությունից է, շրջափակել են փողոցներն ու հուշարձանները, բազմիցս հարձակվել ոստիկանների վրա, թալանել խանութներ և հրկիզել պատմական շենքեր՝ մի քանի շաբաթ շարունակվող ապստամբության ընթացքում, որը հիշեցնում է 1871 թվականի Փարիզի կոմունան, երբ ապստամբները զավթեցին մայրաքաղաքի վերահսկողությունը, քաղաքով մեկ բարիկադներ կանգնեցրին, հրկիզեցին պատմական տեսարժան վայրեր և ահաբեկեցին իրենց համաքաղաքացիներին։

Կոմունարներից քաղաքը հետ վերցնելու համար կառավարական զորքերը հազարավոր մարդկանց սպանեցին փողոցային մարտերում և արտադատական մահապատիժներով։ Հուսանք՝ կառավարությունը կրկին ուժի կիրառման մենաշնորհը հաստատելու համար նման ծայրահեղ միջոցների կարիք չի ունենա, այնինչ դրա պահպանման հարցում նախագահ Էմանուել Մակրոնը, ինչպես արևմտյան մյուս առաջնորդները, ձախողվել է։ Բայց երբ և եթե այդ մենաշնորհը վերականգնվի, երկիրը միևնույն է ստիպված կլինի դիմակայել իր կայունությանը սպառնացող երկարաժամկետ վտանգին՝ ֆրանսիական պետության դեմ ուղղված համառ ապստամբությանը, որը կազմված է ձախական ուսանողներից և արվարձաններից (banlieues) եկած երիտասարդ մուսուլմաններից։

Ամերիկացի մեկնաբան Իսմայիլ Ռոյերը (Ismail Royer), ում Focus on Western Islamism-ը (FWI) հարցազրույց էր անցկացրել 2023 թվականի սկզբին, X-ում բազմիցս պնդել է, որ անկարգությունները կապ չունեն իսլամի կամ իսլամիզմի հետ։ Անկարգությունները սկսվեցին 2026 թվականի հոկտեմբերի 1-ին՝ որպես բողոքի ցույցեր թերֆինանսավորվող դպրոցների դեմ։ Հոկտեմբերի 6-ին Ռոյերը գրեց՝ «Ցանկացած ոք, ով պնդում է, թե այս խռովությունները որևէ առնչություն ունեն իսլամի հետ, կա՛մ խաբված է, կա՛մ փորձում է խաբել»։ Նույն օրը նա վերահրապարակեց մի գրառում, որտեղ քննադատվում էր երիտասարդների նկատմամբ կառավարության արձագանքը, և հեգնանքով ավելացրեց՝ «Մի րոպե[,] ես կարծում էի, թե խռովությունները իսլամիստական բռնապետություն հաստատելու մասին են»։

Fox News-ի մեկնաբան Ասրա Նոմանին (Asra Nomani), իսլամիզմի անզիջում հակառակորդ, հաստատում է, որ թեև մուսուլմանական մեկ ուսանողական կազմակերպություն՝ Étudiants Musulmans de France-ը (EMF), խթանել է բողոքի ցույցերը, ապստամբությունը մեծապես հրահրվում է «մեծահասակների ղեկավարած կոմունիստական խմբերի, արհմիությունների, քաղաքական կուսակցությունների, հեղափոխական-ձախ կազմակերպությունների, շահերի պաշտպանության խմբերի և միջազգային քարոզչական կառույցների» կողմից։

Փաստերը հակասում են այն պնդմանը, թե ապստամբությունը կապ չունի իսլամի կամ իսլամիզմի հետ։ Ապստամբներից և թալանողներից շատերն իրենց անօրինական գործողություններն անում են պաղեստինյան, մարոկկական և ալժիրյան դրոշների ներքո՝ ցույց տալով, որ իսլամական ինքնությունն իր դերն ունի մուսուլման ներգաղթյալների՝ ֆրանսիական պետության դեմ ավելի ու ավելի «ինթիֆադայի» նմանվող գործողություններին մասնակցելու պատրաստակամության մեջ։ Որոշ տվյալներ կան, որ խռովարարները թիրախավորում են հրեական բիզնեսները, իսկ մուսուլմաններին հրահանգվել է ձեռք չտալ։ Առնվազն Փարիզում խանութներ և տեղական բիզնեսներ թալանող մուգ մաշկով, ըստ ամենայնի՝ հյուսիսաֆրիկյան ծագում ունեցող տղամարդկանց պատկերները վկայում են, որ երիտասարդ մուսուլմաններն ինքնակամ աջակցում են նրան, ինչը Մակրոնն անվանում է «հանրապետությանը վնաս հասցնելու» փորձ։

Բացի այդ, իսլամիստական կողմնորոշում ունեցող ակտիվիստներն անկարգությունները օգտագործել են ֆրանսիական պետական դպրոցները կարգավորող աշխարհիկ կանոնների դեմ իրենց երկարամյա արշավը առաջ մղելու համար, մասնավորապես՝ 2004 թվականի օրենքի, որն արգելում է ցայտուն կրոնական խորհրդանիշները, այդ թվում՝ գլխաշորը, և 2023 թվականի՝ աբայաների արգելքի դեմ։ 2026 թվականի հոկտեմբերի 1-ի գործադուլներից առաջ Լա Կուռնևի Lycée Jacques-Brel-ի աշակերտները սեպտեմբերի 23-ին շրջափակեցին իրենց դպրոցը՝ «occupez-vous du viol, pas du voile» («զբաղվե՛ք բռնաբարությամբ, ոչ թե քողով») գրությամբ պաստառներով։ Դպրոցի ուսուցչական արհմիությունները սատարեցին բողոքի ակցիան՝ որպես «իսլամաֆոբիայի» դեմ դիրքորոշում։ EMF-ի աջակցությունը բողոքի ցույցերին մտահոգության ևս մեկ առիթ է։ Reuters-ի տեղեկությամբ՝ Ներքին գործերի նախարարության զեկույցը 2025 թվականին EMF-ը բնութագրել է որպես «Մուսուլման եղբայրների» ճյուղավորում։ Կազմակերպությունը հերքում է մեղադրանքը։

FWI-ի Ջուլս Գոմսը (Jules Gomes) հաղորդել է, որ Բոժանսիի ավագ դպրոց ներխուժած աշակերտները երգել են ռեփ երգ, որը փառաբանում է Մոհամեդ Մերային՝ 2012 թվականին Թուլուզում ռաբբի և երեք հրեա երեխա սպանած մարդուն, և Սալահ Աբդեսլամին՝ 2015 թվականի Փարիզի հարձակումների հետևում կանգնած «Իսլամական պետություն» (ԻՊ) բջջի միակ ողջ մնացածին։ Տեսանյութը դրդեց Օռլեանի դատախազներին հետաքննություն սկսել «ահաբեկչության արդարացման» համար։ Գոմսը նաև հաղորդել է, որ խռովարարները նույն երգն են երգել՝ Սուլանում կաթոլիկ եկեղեցի ավերելիս։

Հնարավոր է՝ խռովարարները չեն պայքարում «իսլամիստական բռնապետության» համար, ինչպես հեգնանքով ձևակերպել է Ռոյերը։ Բայց շարժումը, որի ակտիվիստները պահանջում են, որ Հանրապետությունը վերացնի աշխարհիկությունը (laïcité)՝ իր դպրոցներում «իսլամաֆոբիային» վերջ տալու համար, և որի շարքային մասնակիցները վանկարկում են ջիհադիստ մարդասպանների գովքը, դժվար թե կապ չունենա իսլամիզմի հետ։

Ռայսի համալսարանի սոցիոլոգ Քրեյգ Կոնսիդինը (Craig Considine), «Միդլ Իսթ Ֆորումի» (Middle East Forum) գրող-աշխատակից, նույնպես մերժում է «Սա իսլամը չէ» պատումը։

2026 թվականի հոկտեմբերի 19-ին The MEF Podcast-ում խոսելով՝ նա ասաց, որ խռովությունները «լրատվամիջոցների մեծ մասի կողմից ներկայացվում են պարզապես որպես երիտասարդ, դժգոհ ուսանողներ, ովքեր վրդովված են, որ իրենք բավարար թվով մաթեմատիկայի ուսուցիչներ չունեն։ Դա, անշուշտ, շատ ավելին է»։

Կոնսիդինը, ում նոր գիրքը՝ When Marx Meets Islam, նկարագրում է ձախականների և իսլամիստների «կարմիր-կանաչ դաշինքը», որը «փափուկ պատերազմ» է մղում Արևմուտքի դեմ, պնդում է, որ կոալիցիայի ռազմավարությունը «անդրազգային է» և «կարող է կրկնվել ցանկացած այլ արևմտյան երկրում»։

Ֆրանսիայից եկող տեսարանները, խոստովանեց նա, իրեն ստիպել են կասկածի տակ դնել սեփական եզրույթը՝ «Արդյո՞ք “փափուկ պատերազմը” չափազանց փափուկ բառ է՝ իրոք բացատրելու համար կատարվողը»։ Ֆրանսիայում ապրող հրեայի կամ պահպանողականի համար, «ով սիրում է իր երկիրը, ով իսլամաֆոբ չէ, բայց ով նաև չի ողջունում իսլամիստական խմբերին», հարցրեց նա՝ «ի՞նչ ես անում»։ Ապա, որպես մեկը, ով «բազմիցս եղել է Աբու Դաբիում» և ողջունում է Արաբական Միացյալ Էմիրությունների՝ ծայրահեղականությունից հեռանալը, Կոնսիդինը բարձրացրեց այն հարցը, որը պետք է անհանգստացնի եվրոպական ամեն առաջնորդի՝ «[Ա]րդյո՞ք Աբու Դաբին ավելի ապահով է հրեաների, պահպանողականների համար, քան Փարիզը կամ Լոնդոնը»։