Մելոնիի կառավարությունը դպրոցներում արգելում է բուրկան և նիկաբը, իսլամիստները բողոքում են
Իտալացի իսլամիստը քաղաքականությունն անվանում է «սպիտակամորթների գերակայության» դրսևորում, իսկ արգելքը վիճարկում են նաև ԱՄՆ-ում։
Ջուլս Գոմեսը աստվածաշնչագետ և լրագրող է, բնակվում է Հռոմում։
Իտալիան հաստատել է դեկրետ-օրենք, որը դպրոցներում արգելում է դեմքի ծածկոցները և տարրական, միջին ու ավագ դպրոցի առաջին տարում ոչ իտալացի կամ իտալերենի ցածր իմացություն ունեցող աշակերտների մասնաբաժինը սահմանափակում է 30 տոկոսով։
Դեկրետ-օրենքը, որն ընդունել է վարչապետ Ջորջա Մելոնիի նախարարների կաբինետը սեպտեմբերի 24-ին, անմիջապես ուժի մեջ է մտնում, սակայն 60 օրվա ընթացքում պետք է վավերացվի խորհրդարանի կողմից։ Դպրոց դեմքը ծածկող քողով գնացող օրինախախտներին սպառնում է €200-ից €1,000 տուգանք։
«Դուք պետք է դպրոց գնաք բաց դեմքով, և Իտալիայում ոչ ոք իրական կամ ենթադրյալ ավանդույթի անունից չի կարող որոշել, որ երիտասարդ կինը պետք է թաքցնի իրեն»,- ասել է Մելոնին իր «Իտալիայի եղբայրներ» (Fratelli D’Italia) կուսակցության երիտասարդական ամենամյա հավաքին։
Նոր օրենքը «նաև պահանջում է, որ դպրոցական համակարգին ինտեգրվելու լուրջ դժվարություններ ունեցող օտարերկրացի աշակերտների ծնողները սովորեն իտալերեն, և դպրոցներում արգելում է բուրկան ու նիկաբը»,- ասել է Մելոնին՝ ելույթում ուղիղ մատնանշելով դեմքը ծածկող իսլամական հագուստները։
«Սրանք ողջախոհության կանոններ են՝ կանոններ, որոնք ակնհայտորեն անվտանգության նպատակ են հետապնդում»,- Rai 1 հեռուստաալիքին ասել է վարչապետը։ «Նմանատիպ միջոցներ, որոնք արգելում են դպրոցում, համալսարանում կամ նույնիսկ պետական հիմնարկներում դեմքը ծածկած ներկայանալը, արդեն գործում են Եվրոպայի ողջ տարածքում և նույնիսկ մի շարք մուսուլմանական մեծամասնություն ունեցող երկրներում՝ հենց անվտանգության նկատառումներով»։
Մելոնին ասել է, որ հպարտանում է կանանց իրավունքները պաշտպանելով՝ նշելով. «Ինձ բավական տարօրինակ է թվում, որ հենց նրանք, ովքեր մեզ մեղադրում են կանանց իրավունքների համար բավարար չանելու մեջ… չեն տեսնում, որ այս միջոցն իրականում անդրադառնում է կանանց իրավունքների հարցին»։
Ըստ կրթական ոլորտի գնահատականների՝ մուսուլմանները կազմում են օտարերկրացի աշակերտների մոտ մեկ երրորդը, այսինքն՝ ամբողջ երկրում շուրջ 350,000 աշակերտ։ Իտալական ավելի քան 1,000 դպրոցում (750-ը՝ հանրակրթական դպրոցներում, 250-ը՝ միջնակարգ դպրոցներում) մուսուլման աշակերտների մասնաբաժինը գերազանցում է դասարանների տարողունակության 30%-ը։
Amnesty International-ը դեմ է օրենքին, առաջատար իմամները սատարում են արգելքը
Amnesty International-ը դատապարտել է նոր միջոցը՝ այն անվանելով «խտրական» և որակելով որպես «ուղղակի սպառնալիք իտալական դպրոցներ հաճախող աշակերտների արտահայտվելու և կրոնի ազատությանը» և «Սահմանադրության 34-րդ հոդվածում ամրագրված կրթության իրավունքի խախտում»։
Իտալիայի եպիսկոպոսական համաժողովի ձախակողմյան նախագահ, կարդինալ Մատտեո Ցուպին, Մելոնիի՝ դպրոցական սահմանաչափը բնութագրել է որպես «աներևակայելի»։ «Այս ամենը ինտեգրում անվանելը ևս մեկ սուտ է, հարմար սուտ նրանց համար, ովքեր ապրում են գաղափարախոսությամբ, նրանց համար, ովքեր մեզ դաս են տալիս հյուրասենյակներից, իսկ հետո իրենց երեխաներին ուղարկում են այն դպրոցները, որտեղ այս խնդիրը գոյություն չունի»,- զգուշացրել է նա։
Սակայն Եվրոպական իմամների համաժողովի նախագահ իմամ Հասսեն Շալղումին սատարել է օրենքը՝ պնդելով, որ նիկաբը «խարխլում է մուսուլման կանանց դերն ու արժանապատվությունը», և ընդգծելով, որ ամբողջական քողը չի ներկայացնում իսլամի իրական արժեքները, այլ նվաստացնում է կանանց արժանապատվությունը և խոչընդոտում նրանց սոցիալական ու կրթական ինտեգրմանը։
Հռոմի Մեծ մզկիթի կրոնական հարցերով խորհրդական իմամ Նադեր Աքքադը կրկնել է, որ բուրկան և նիկաբը Ղուրանի պատվիրաններ չեն, իսկ քողի խորհուրդ տրվող ձևը «մարիամյան մոդելն» է, որը դեմքը բաց է թողնում։ Աքքադը բացատրել է, որ բուրկան և նիկաբը որոշակի աշխարհագրական տարածաշրջանների հետ կապված մշակութային սովորույթների դրսևորումներ են։
«Երկու միջոցները, որոնք կոչված են դպրոցներում խթանել ինտեգրումը՝ իտալերենի ուսուցման և ընդհանուր կանոնների հարգման միջոցով, առանձին քննարկման են արժանի։ Իմ կարծիքով՝ երկուսն էլ ավելի շուտ խորհրդանշական են, քան իսկապես արդյունավետ»,- Focus on Western Islamism-ին (FWI) ասել է Ժամանակակից գաղափարախոսությունների ուսումնասիրության անդրատլանտյան ինստիտուտի հիմնադիր-նախագահ Ֆլորանս Բերժո-Բլաքլերը (Florence Bergeaud-Blackler)։
«Բուրկայի և նիկաբի արգելքը չի կանխի հիջաբ կրելը, որը ծածկում է մազերն ու պարանոցը՝ դեմքը թողնելով տեսանելի։ Բանավեճը բացառապես դեմքի տեսանելիության հարցի վրա կենտրոնացնելը չի անդրադառնում ավելի լայն խնդիրներին, որոնք բարձրացվել են, օրինակ, Ֆրանսիայում՝ աղջիկների և տղաների հավասարությունը և վաղ տարիքի գաղափարական մշակումն այն դեպքում, երբ աղջիկների վրա պարտադրվում են համեստության կրոնական չափանիշներ»,- բացատրել է նա։
«Օտարերկրացի աշակերտների թվի սահմանափակումն այլ հարց է բարձրացնում։ Լեզվի ուսուցման խթանումը և դպրոցներում սեգրեգացիայի կանխումը լեգիտիմ նպատակներ են, սակայն քաղաքացիությունը մնում է սահմանափակ չափանիշ։ Սեգրեգացիան կարող է տեղի ունենալ նաև էթնիկ, մշակութային և կրոնական գծերով, որոնք այս չափանիշը չի արձանագրում»,- հավելել է Բերժո-Բլաքլերը։
2021 թվականին իտալացիները ցնցված էին՝ իմանալով, որ Բանգլադեշից ծագումով և Հռոմի ափին՝ Օստիայում ապրող 14-ամյա մուսուլման աղջկան պարբերաբար ծեծել են մայրը և 17-ամյա եղբայրը՝ բուրկա կրելուց հրաժարվելու համար։
«Նրանք ուզում էին, որ ես բուրկա կրեմ, բայց ես հրաժարվեցի,- ոստիկանությանը ասել է դեռահասը։- Եղբայրս ապտակեց ինձ, բռնեց և շպրտեց պատին։ Հետո նորից հրեց, և ես գլուխս խփեցի կահույքին»։ Նա նաև բողոքել է, որ իրեն ստիպում են ամուսնանալ։
Իսլամիստները մերժում են բուրկայի արգելքը
Ամերիկյան-իսլամական հարաբերությունների խորհուրդը (CAIR)՝ հակասական ամերիկյան իսլամիստական կազմակերպություն, դատապարտել է արգելքը՝ այն անվանելով «մուսուլմանական համայնքը թիրախավորելու և մարգինալացնելու ակնհայտ փորձ»։
Իտալական իսլամական կրոնական համայնքի (COREIS) փոխնախագահ իմամ Յահյա Պալլավիչինին արգելքն անվանել է «կեղծ խնդիր» և «մտավոր անազնվություն», որը միտված է փոքր փոքրամասնության դեմ, և նշել, որ այն «ներկայացնում է հասարակության միասնական մոդել», որը «սպիտակամորթների գերակայության» դրսևորում է։
Լոմբարդիայի ամենամեծ մզկիթի ղեկավար իմամ Ալի Աբու Շվեյման արգելքը մերժել է՝ այն որակելով որպես «զուտ մանիպուլյացիա», և նշել, որ ինքը «երբեք դպրոցում բուրկայով աղջիկ չի տեսել»։ Նա նախագահ Սերջո Մատտարելլայի խոսքերից հետո կոչ է արել Մելոնիի կառավարությանը «հարգել Սահմանադրությունը»։
Սակայն Մատտարելլան ընդգծել է ներառական և բաց դպրոցների սահմանադրական արժեքը՝ կոչ անելով խուսափել այնպիսի խոչընդոտներից ու պատնեշներից, որոնք կարող են սահմանափակել հասանելիությունը կամ կրթական առաջընթացը, ինչը դիվանագիտական հանդիմանություն էր Մելոնիին, սակայն նա չի քննադատել բուրկայի արգելքը։
Բուրկայի արգելքները տարածվում են Եվրոպայում
Իտալիայի՝ դպրոցներում բուրկայի արգելքը հաջորդում է Պորտուգալիայի՝ 2026 թվականի սեպտեմբերի 23-ին հանրային տարածքներում դեմքն ամբողջությամբ ծածկելու արգելքին։ Արգելքը խախտելու համար նախատեսված են €150-ից €3,000 տուգանքներ։ Ցանկացած անձի, ով հարկադրում է մեկ ուրիշին ծածկել դեմքը, սպառնում է մինչև երկու տարվա ազատազրկում, որը խստացվում է, եթե տուժողն անչափահաս է։
Մինչ Սոցիալիստական կուսակցությունը դատապարտում էր օրինագծի «իսլամաֆոբ նպատակը», Պորտուգալիայի կոմունիստական կուսակցությունը հայտարարել է, որ օրենքը «ոչ մի կապ չունի կանանց իրավունքների, ոչ էլ անվտանգության հարցերի հետ», այլ «բացառապես ուղղված է ատելության խոսքի և բռնության սնուցմանը նրանց դեմ, ովքեր տարբերվում են, ռասիստական և այլատյաց խոսույթի սնուցմանը»։
Եվրոպայում բուրկայի արգելքների իրավական հիմնավորումը տեղափոխվել է անվտանգության նկատառումներից, որոնք խուսափում էին իսլամական հագուստին ուղիղ մարտահրավեր նետելուց, դեպի օրենսդրության մեջ իսլամական սովորույթների բացահայտ հիշատակումը։
2011 թվականի ապրիլին Ֆրանսիան դարձավ առաջին եվրոպական երկիրը, որը դեմքի ծածկոցների արգելք սահմանեց։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (ՄԻԵԴ) 2014 թվականի հուլիսին ուժի մեջ թողեց արգելքը՝ այն մուսուլման կնոջ կողմից վիճարկվելուց հետո։ Նախադեպը քաջալերեց այլ եվրոպական պետությունների՝ քննարկելու հակաբուրկայական օրենսդրություն՝ առանց իսլամաֆոբիայի մեջ մեղադրվելու վախի։
ՄԻԵԴ-ը վճռեց, որ արգելքը «բացահայտորեն հիմնված չէր տվյալ հագուստի կրոնական ենթատեքստի վրա»։ Այն հաշվի առավ «պետության փաստարկն առ այն, որ դեմքը էական դեր է խաղում սոցիալական փոխգործակցության մեջ»։ Դատարանը վճիռը հիմնեց «համատեղ ապրելու» հասկացության վրա՝ նշելով, որ այս նոր ըմբռնումը թույլ է տալիս որոշ իրավունքների սահմանափակում, օրինակ՝ կրոնի ազատության։
Բելգիան 2011 թվականի հուլիսին արգելեց հանրային տարածքներում դեմքի ծածկոցները՝ խախտումների համար սահմանելով տուգանքներ և ազատազրկում։ 2012 թվականի դեկտեմբերին Բելգիայի Սահմանադրական դատարանը ուժի մեջ թողեց արգելքը՝ վճռելով, որ այն չի խախտում հիմնարար իրավունքները կամ կրոնի ազատությունը։
Երկու մուսուլման կին, որոնք ցանկանում էին կրել ամբողջական նիկաբ, վճիռը վիճարկեցին ՄԻԵԴ-ում։ 2017 թվականին ՄԻԵԴ-ը վճռեց, որ դեմքը ծածկող քողերի արգելքը չի խախտում Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիան։ Դատարանը հիմնվեց իր 2014 թվականի նախադեպի վրա՝ պնդելով, որ արգելքը նպատակ ուներ երաշխավորել «համատեղ ապրելու» հասկացությունը և «այլոց իրավունքների ու ազատությունների պաշտպանությունը»։
Բուլղարիան 2016 թվականի սեպտեմբերից պետական, վարչական և կրթական հաստատություններում արգելեց դեմքն ամբողջությամբ ծածկող քողը։ Ավստրիայի՝ 2017 թվականի հոկտեմբերյան հակադիմակային օրենքը պահանջում է, որ հանրային տարածքներում դեմքի գծերը լիովին տեսանելի լինեն։ 2026 թվականի սեպտեմբերին Ավստրիան արգելեց 14 տարեկանից ցածր աղջիկներին դպրոցում կրել գլխաշոր, որը «գլուխը ծածկում է իսլամական ավանդույթին համապատասխան»։
Մինչ Դանիան 2018 թվականի օգոստոսին ներդրեց բուրկայի համապետական արգելք, Նիդեռլանդները 2019 թվականի օգոստոսին նախընտրեցին մասնակի արգելքը, իսկ Շվեյցարիան վավերացրեց հանրային տարածքներում բուրկայի դաշնային արգելքը՝ համապետական հանրաքվեից և 2023 թվականին ուժի մեջ մտած օրենսդրությունից հետո։
Ստացեք Միդլ Իսթ Ֆորումի վերլուծությունները էլեկտրոնային փոստով՝ բաժանորդագրվեք տեղեկագրին (անգլերեն)