Շրյոդինգերի Թուրքիան
Էրդողանը չի փորձարկի Թուրքիայի ռազմական հզորությունը, քանի որ նրա բանակը դատարկ կեղև է, իսկ նավատորմի վիճակն ավելի վատ է
Մայքլ Ռուբինը մասնագիտացած է Իրանի, Թուրքիայի և Աֆրիկայի եղջյուրի հարցերում։ Նրա կարիերան ներառում է աշխատանք Պենտագոնում՝ որպես պաշտոնյա, դաշտային փորձառություն Իրանում, Եմենում և Իրաքում, ինչպես նաև շփումներ «Թալիբանի» հետ մինչև սեպտեմբերի 11-ը։ Պարոն Ռուբինը ներդրում է ունեցել նաև ռազմական կրթության ոլորտում՝ ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի և ծովային հետևակի ստորաբաժանումներին դասավանդելով տարածաշրջանային հակամարտությունների և ահաբեկչության մասին։ Նրա գիտական աշխատանքները ներառում են մի շարք կարևոր հրապարակումներ, այդ թվում՝ “Dancing with the Devil” («Պարելով սատանայի հետ») և “Eternal Iran” («Հավերժական Իրան»)։ Ռուբինը Յեյլի համալսարանում ստացել է պատմության դոկտորի և մագիստրոսի աստիճաններ, ինչպես նաև կենսաբանության բակալավրի աստիճան։
Նախագահ Դոնալդ Թրամփը և Մերձավոր Արևելքի առաջնորդները շտապ փորձում են արձագանքել հութիների կողմից Մոխայի գրավմանը՝ փոքր նավահանգստի ու քաղաքի, որը գտնվում է Բաբ էլ-Մանդեբի վրա՝ ռազմավարական նեղուցում, որը վերահսկում է Կարմիր ծովի հասանելիությունը։
Եգիպտոսը նույնպես այս խաղում է։ Եգիպտոսը ջրի երեսին պահելու համար միլիարդավոր դոլարներ ծախսելուց հետո Սաուդյան Արաբիայի թագաժառանգ արքայազն Մոհամմեդ բին Սալմանը ցանկանում է վերադարձ ստանալ իր ներդրումից։ Դա կարող է նշանակել եգիպտական ռազմական բազա Յանբուի մոտ՝ Կարմիր ծովի գլխավոր արտահանման տերմինալի հարևանությամբ։ Կահիրեի համար, իհարկե, Էր-Ռիադի առատաձեռնությունից դուրս էլ շատ բան է դրված խաղաքարտի վրա։
Օրակարգում է նաև բին Սալմանի «Մեքքայի դաշնագիրը»՝ Սաուդյան Արաբիայի, Պակիստանի և Թուրքիայի միջև փոխադարձ պաշտպանության համաձայնագիրը, որը վերջնականացվել է ընդամենը անցած ամիս։ Թեև բին Սալմանը փորձում էր անհարմար վիճակում դնել Միացյալ Նահանգներին և ազդարարել 80-ամյա ամերիկա-սաուդյան պաշտպանական հովանոցի առաջնայնության ավարտը, դեռ պարզ չէ՝ Պակիստանն ու Թուրքիան կգան Սաուդյան Արաբիայի պաշտպանությանը, թե ոչ։
Թեև քննարկումներ եղել են Սաուդյան Արաբիայի հյուսիսում թուրքական բազայի շուրջ, դա չի օգնի Սաուդյան Արաբիային հութիների դեմ։ Բին Սալմանը գիտակցում է՝ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանին Սաուդյան Արաբիան քիչ է հետաքրքրում, բացի Մեքքան ու Մեդինան միջազգայնացնելու ցանկությունից և Իսրայելի շուրջ Թուրքիայի շրջափակումը ամրապնդելու մտադրությունից։
Թեև Սաուդյան Արաբիան հութիների անմիջական թիրախում է, ճգնաժամը բացահայտում է նաև թուրքական ռազմական հզորության առասպելը։ Թղթի վրա Թուրքիան ուժեղ է։ ՆԱՏՕ-ի առաջնորդները չեն շտապում Թուրքիային պատասխանատվության ենթարկել Կիպրոսի օկուպացիայի և Էգեյան ծովում ու Արևելյան Միջերկրականում Հունաստանի դեմ սադրանքների համար, քանի որ թղթի վրա այն ՆԱՏՕ-ի երկրորդ ամենամեծ բանակն ունի։
Ցամաքային ուժերից զատ՝ Էրդողանը վաղուց առաջ է մղում «Կապույտ հայրենիք» գաղափարախոսությունը՝ իրեդենտիստական ծովային քաղաքականություն, որը ուղեկցվում է Սև, Միջերկրական և Էգեյան ծովերում թուրքական նավատորմի լայնածավալ ընդլայնմամբ։ Թուրքիան ընդլայնել է նաև իր ընդհանուր ռազմական ներկայությունը՝ կառուցելով բազաներ և որոշ դեպքերում օդանավեր տեղակայելով օկուպացված Կիպրոսում, Սիրիայում, Քաթարում և Սոմալիում։ Թուրքիայի անօդաչուների պարկը ահռելի է։
Հաղորդվում է, որ բին Սալմանը դիմել է ԱՄՆ-ի օգնությանը, և թեև F-35 Joint Strike Fighter-ի վաճառքի մասին հայտարարությունը կարևոր է, այն հութիների դեմ անիմաստ է, քանի որ ուսուցումն ու մատակարարումը տարիներ կպահանջեն, նույնիսկ եթե Կոնգրեսը չարգելափակի այն։
Թուրքիայի ամենախոշոր արտերկրյա ռազմական տեղակայումը այժմ Սոմալիում է։ Թուրքիան երկրում կառուցում է տիեզերական բազա, պահպանում է խոշոր ռազմածովային բազա և վերահսկում է Մոգադիշուի միջազգային օդանավակայանը։ Վերջին տասնամյակում Թուրքիան Սոմալիում պատրաստել է հազարավոր հատուկջոկատայինների։
Այդ դեպքում ինչո՞ւ Էրդողանը չի գալիս բին Սալմանի պաշտպանությանը՝ օգտագործելով Թուրքիայի նավատորմը, անօդաչուներն ու հատուկ ջոկատայիններին Բաբ էլ-Մանդեբը բաց պահելու համար։ XVI և XIX դարերի մեծ մասում Օսմանյան կայսրությունը կառավարում էր Եմենի Թիհամա ափը, որն այժմ պաշարման տակ է։ Թեև Էրդողանը վկայակոչում է օսմանյան նախադեպը՝ Սոմալիում Թուրքիայի ներկայությունն արդարացնելու համար, նա պատմությունը սխալ է մեկնաբանել․ օսմանները երբեք չեն հասել բուն Սոմալի, փոխարենը գաղութացրել էին Սոմալիլենդի հյուսիս-արևմտյան Ավդալ շրջանը։
Ամենահավանական պատճառն այն է, որ Էրդողանը էական աջակցություն չի ցուցաբերում, քանի որ Թուրքիայի ուժը նրա ռազմական կարողությունների շուրջ անորոշության մեջ է։ Այո, Թուրքիան կարող է իրեն գերտերություն ներկայացնել, երբ ռմբակոծում է անզեն քուրդ ֆերմերների, բայց եթե թուրքական բանակն իսկապես հզոր լիներ, քրդերի հետ ավելի քան 40 տարի տևող ապստամբության մեջ փակուղուց բացի այլ արդյունք կունենար։
Քաղաքական զտումները, երբ պատրաստված F-16 օդաչուներից ամեն հինգերորդը բանտում է, իսկ բարձրաստիճան հրամանատարության մեծ մասը փոխարինվել է, նշանակում են, որ թուրքական բանակը դատարկ կեղև է։ Էրդողանի գեներալները կարող են սիրամարգի պես ճոխանալ, բայց որևէ նշան չկա, որ նրանք պահպանել են կռվելու ունակությունը։ Թուրքական նավատորմի վիճակն էլ ավելի վատ է։ Այն կարող է հետապնդել անզեն սեյսմիկ նավթահետախուզական նավերին, բայց չի կարող կռվել։ Թուրքիայի ուժը գալիս է իր բանակի դատարկությունը չբացահայտելու կարողությունից։
Ինչպես Էրվին Շրյոդինգերը հայտնիորեն ձևակերպեց Շրյոդինգերի կատվի մտավոր փորձը, որտեղ արկղում գտնվող կատուն ո՛չ կենդանի էր, ո՛չ մեռած, քանի դեռ դիտորդը չէր հաստատել նրա վիճակը, այնպես էլ այսօր Էրդողանը գլխավորում է Շրյոդինգերի Թուրքիան։ Նրա ռազմական կարողության մասին հավակնությունը հենվում է այդ կարողությունը չփորձարկելու վրա։ Էրդողանը թուրքական ուժեր չի ուղարկի Բաբ էլ-Մանդեբ, քանի որ վախենում է ձախողումից և միջազգային ճանաչումից, որ իր աղմկոտ հայտարարությունները դատարկ հռետորաբանությունից քիչ բանով են տարբերվում։
Ստացեք Միդլ Իսթ Ֆորումի վերլուծությունները էլեկտրոնային փոստով՝ բաժանորդագրվեք տեղեկագրին (անգլերեն)