«Մեծ Սատանան» գալիս է Հայդ Պարք

2026 թվականի մարտի 15-ին, ԱՄՆ-ի և Իսրայելի՝ Իրանի վարչակարգի դեմ պատերազմի երկրորդ շաբաթում, Չիկագոյի համալսարանի պրոֆեսոր Ալիրեզա Դուստդարը X-ում իր հետևորդներին հայտնել է, որ «Ազատագրական բռնություն» դասընթացի համար կարդում է Յահյա Սինվարի՝ բանտում գրված «Փուշը և մեխակը» վեպը և գտնում է, որ «ուշագրավ է, թե որքան լավն է այն որպես սոցիոլոգիական մեկնաբանություն»։ Մայիսին նա հաստատել է, որ իր ուսանողները կարդացել են «Սեզերին և Ֆանոնին և Զոհրա Դրիֆին և Ջեյմս Յակի Սեյլզին և Լեյլա Խալեդին և Յահյա Սինվարին, ի թիվս այլոց»։

Աստվածաբանական դպրոցի Իսլամագիտության ասիստենտ պրոֆեսոր, Մերձավորարևելյան հետազոտությունների ասոցիացիայի 2018 թվականի Albert Hourani Book Award մրցանակի («Ալբերտ Հուրանիի գրքային մրցանակ») դափնեկիր՝ նա առնվազն 2024 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերը ղեկավարել է Չիկագոյի համալսարանի Մերձավորարևելյան հետազոտությունների կենտրոնը (CMES)՝ ԱՄՆ կրթության դեպարտամենտի դրամաշնորհներով աջակցվող Title VI ծրագրի ազգային ռեսուրսային կենտրոնը (NRC)։ Նրա դասընթացների ծրագրերը, գիտական աշխատանքն ու մեկնաբանությունները հետևում են մեկ օրինաչափության՝ Ամերիկան և Իսրայելը ներկայացվում են որպես տարածաշրջանի բարոյական չարիք, Իրանի վարչակարգը՝ որպես դրան դիմադրող ուժ, իսկ խաղաղ բնակիչների դեմ բռնությունը դասավանդվում է որպես «ազատագրական»։

Նրա հրապարակած երկու դասընթացների ծրագրերն էլ սկսվում են այն նախադրյալից, որ ազատագրական պայքարները «հաճախ ներառել են բռնի մարտավարություն՝ նույնիսկ ոչ մարտիկների դեմ», և խոստանում են ուշադրություն դարձնել «ուժի արդարացված և չարդարացված կիրառման չափանիշներին»։ Նրա՝ 2026 թվականի մարտի թռուցիկում պաղեստինյան դեպքը ներկայացվում է որպես պայքար «սիոնիստական վերաբնակչական գաղութատիրության, ապարտեիդի և ցեղասպանության» դեմ։

Ընթերցանության ցանկն այդ հարցին պատասխանում է մեկ կողմից։ Զոհրա Դրիֆը 1956 թվականին Ալժիրում տեղադրել է Milk Bar-ի ռումբը, որը սպանել է երեք խաղաղ բնակչի։ Լեյլա Խալեդը 1969 թվականին Պաղեստինի ազատագրման ժողովրդական ճակատի համար առևանգել է TWA-ի 840 չվերթը։ Ջեյմս Յակի Սեյլզը 1971 թվականի զինված կողոպուտի ժամանակ կատարված երկու սպանության համար կրում էր հաջորդաբար կրելու ենթակա 100-ից 200 տարվա ազատազրկման պատիժներ։ Սինվարը պլանավորել է հոկտեմբերի 7-ը։ Դասընթացը, որն ուժի կիրառման էթիկան կշռադատում է այն մարդկանց միջոցով, ովքեր ընտրել են պայթեցնել պաղպաղակի սրահը, առևանգել ուղևորատար ինքնաթիռ և կոտորել փառատոնի մասնակիցներին, չեզոք ուսումնասիրություն չէ։ Նա այն գովազդել է՝ պատասխանելով մի ասպիրանտի, որը հրեաների դեմ «սպիտակ վերաբնակչի» մեղադրանքն անվանել էր «մոլեռանդ զրպարտություն»՝ «Մարդաբանն այստեղ է։ Անհամբեր սպասում եմ մի քանի շաբաթից այս հանրաճանաչ դասընթացը նորից դասավանդելուն»։

Դուստդարի հաջորդ գիրքն ուսումնասիրում է Սատանային իրանական աստվածաբանության մեջ՝ 1979 թվականից ի վեր։ 2025 թվականի դեկտեմբերին Էքսեթերի համալսարանում կարդացած դասախոսության ընթացքում նա պնդել է, որ հանգուցյալ այաթոլլահ Ռուհոլլահ Խոմեյնիի՝ Միացյալ Նահանգներին «Մեծ Սատանա» անվանելը «պարզապես դիվականացում» համարելը կորցնում է «բարոյական քննադատության այն կողմը, որով նա զբաղված էր»։ Նա նաև նշել է, որ Խոմեյնին անտեսել է խորհրդականներին, որոնք դեմ էին 1988 թվականի բանտային կոտորածներին։

2026 թվականի պատերազմի ընթացքում նրա գրառումները տալիս էին բարոյական քննադատությունը՝ առանց աստվածաբանության։ Միացյալ Նահանգները դարձավ «Սպանության և ցեղասպանության ա**սված Միացյալ Նահանգներ» (հուլիսի 15), «երեխա սպանող կայսրություն» (օգոստոսի 1), «ամերիկյան ավազակային կայսրություն» (հունիսի 13) և «սադիստների, փսիխոպատների ու գիշատիչների կայսրություն» (սեպտեմբերի 1)։ ԱՄՆ-ի հարվածներից սպանված իրանցիները «ոչնչացվել են ձեր հանցագործ, մարդասպան կառավարության ու բանակի կողմից»։

Արհամարհանքը տարածվում է նաև համազգեստով ամերիկացիների վրա։ Ապրիլի 3-ին մի ամերիկացի մայր աղոթք էր խնդրել երկու խոցված F-15 օդաչուների համար՝ հավելելով, որ իր որդին կործանիչի օդաչու է, և որ իր զորամասից լուր չունի։ Դուստդարը մեջբերել է նրան՝ «Սովորեցրե՛ք ձեր տղաներին ու աղջիկներին չկռվել իմպերիալիստական պատերազմներում»։ Երբ մարտի 8-ին նավթի ֆյուչերսները գերազանցեցին բարելի 112 դոլարը, նա հրապարակեց գրաֆիկը՝ «Գեղեցիկ է։ Թռի՛ր, փոքրիկ թռչնակ։ Թռի՛ր» գրությամբ և պարսկերեն՝ bish bad, «թող ավելի բարձրանա»։ Պաշտպանելով իրանական համալսարանների վրա «USsraeli» (ամերիկաիսրայելական) հարվածները՝ նա մարտի 29-ին գրել է, որ դա նշանակում է՝ «ԱՄՆ համալսարանները օրինական թիրախ են»։

Իսրայելի մասին Դուստդարը խոսում է վարչակարգի բառապաշարով՝ սիոնիզմը «մարդկության վրա ծանրացած պատուհաս» է, իսկ մի մեկնաբան, որը ցավ էր հայտնել Թել Ավիվի վրա իրանական կասետային զինամթերքի հարվածի առթիվ, անտեսում էր այն քաղաքները, որոնք «սիոնիստական կազմավորումը ոչնչացրել է», քանի որ «հրեական գերակայությունը պահանջում է ժխտել փոխադարձության ամենաչնչին իսկ նշույլը»։ 2025 թվականի հունիսին նա գրել է, որ «խաղաղության լավագույն և միակ հույսը իրանական հրթիռների հզորությունն ու դիմացկունությունն է»՝ գրառում, որի մասին հայտնել է Campus Reform-ը և որը հետագայում մեջբերել է ADL-ը, սակայն այն այլևս չի երևում նրա X-ի արխիվում։ 2026 թվականի օգոստոսին նա Իսլամական Հանրապետությունը բնութագրել է որպես «և՛ (իսկապես) հակաիմպերիալիստական, և՛ ռեպրեսիվ» և խնդիրը ձևակերպել որպես «ինչպես լինել համերաշխ» նրա հետ։

2024 թվականի մայիսին BBC Persian-ին տված հարցազրույցում, ինչպես այն թարգմանել է Washington Free Beacon-ը, Դուստդարը համալսարանական բողոքի ակցիաներում օտարերկրյա միջամտության մասին պնդումներն անվանել է «ծիծաղելի»՝ մեղադրանք, որը «անում են ավտորիտար պետությունները»։ Երկու ամիս անց Ազգային հետախուզության տնօրեն Ավրիլ Հեյնսը հայտարարեց, որ Իրանի կառավարության հետ կապված դերակատարներ «առցանց ներկայանում էին որպես ակտիվիստներ»՝ Գազայի բողոքի ակցիաները շահագործելու համար։

Այդ մերժումը դժվար է համադրել նրա ընտանիքի պատմության հետ։ 2018 թվականին FBI-ը ձերբակալեց նրա եղբորը՝ Ահմադրեզա Մոհամմադի-Դուստդարին, որը 2019 թվականի հոկտեմբերին իրեն մեղավոր ճանաչեց՝ առանց գլխավոր դատախազին տեղեկացնելու Իրանի կառավարության գործակալ լինելու համար, և դատապարտվեց 38 ամսվա ազատազրկման։ Քրեական հայցադիմումում նկարագրվում էր, թե ինչպես է նա լուսանկարում Չիկագոյի համալսարանի Hillel կենտրոնը և Rohr Chabad Center-ը։ Ալիրեզա Դուստդարին երբեք չեն մեղադրել այդ գործում որևէ դեր ունենալու մեջ, և նա 2018 թվականին հրաժարվել է մեկնաբանել այն. 2024 թվականին էլ չի պատասխանել Free Beacon-ին։ Խնդիրն ավելի նեղ է՝ գիտնականը, որի եղբայրը իրեն մեղավոր ճանաչեց Թեհրանի գործակալ լինելու համար, և որին FBI-ի գործակալները հետևել են՝ Հայդ Պարքում հրեական վայրեր լուսանկարելիս, համալսարանական միջավայրում իրանական ազդեցությունն անվանում է ավտորիտար երևակայություն։

Դուստդարի՝ 2024 թվականի հունվարի 11-ի «Ականատես լինելով ցեղասպանությանը» («Witnessing Genocide») հոդվածը, որը հրապարակվել է Աստվածաբանական դպրոցի Sightings կայքում, հղում է անում «աճող ապացույցներին» այն մասին, որ Իսրայելը «միտումնավոր սպանում է» պաղեստինցի լրագրողներին՝ կենտրոնանալով «Ալ Ջազիրայի» Վաել Դահդուհի և նրա որդի Համզայի մահվան վրա։ Այն հրապարակվել է հաջորդ օրը, երբ Իսրայելի պաշտպանության բանակը հրապարակեց փաստաթղթեր, որոնք Համզա Դահդուհին նույնականացնում էին որպես Պաղեստինյան իսլամական ջիհադի էլեկտրոնային ճարտարագիտության ստորաբաժանման օպերատիվ աշխատակից, իսկ նրա հետ սպանված Մուստաֆա Թուրայային՝ որպես ՀԱՄԱՍ-ի ջոկատի հրամանատարի տեղակալ։ Հոդվածում իսրայելական պնդումները չեն նշվում։

Չիկագոյի համալսարանի հարթակում տեղակայված՝ Գազայի «scholasticide» («գիտասպանություն») նախագծի կայքում ասվում է, որ Գազայում «զգալիորեն ավելի քան 10 000» ուսանող «նահատակվել է»։ Համալսարանի Neubauer Collegium-ը դրա ընդլայնված տարբերակն ընտրել է որպես 2026-27 թվականների 10 դասախոսական նախագծերից մեկը։ 2023 թվականի նոյեմբերին համալսարանական նստացույցի ժամանակ ձերբակալված (մեղադրանքները հանվել են)՝ նա 2024 թվականի մայիսին վրանային ճամբարի մամուլի ասուլիսում ասել է՝ «Որպես համալսարան՝ մեր հանցակցությունը պետք է ավարտվի»։

Սրանցից ոչ մեկը գաղտնի չէ. նա գրառումներն անում է իր անունով ու հրապարակում է նաև դասընթացի ծրագրի հղումը։ 2026-27 թվականներին նա արձակուրդում է. սեպտեմբերի 30-ին նա գրել է՝ «ողջույններ Թեհրանից»։ Նրա խոսքը պաշտպանված է, իսկ Չիկագոյի համալսարանի Կալվենի զեկույցը (Kalven Report) չեզոքության է պարտավորեցնում հաստատությանը, ոչ թե նրա դասախոսներին։ Հարցը վերաբերում է համալսարանին՝ ինչո՞ւ դաշնային աջակցությամբ գործող Մերձավոր Արևելքի կենտրոնը տնօրենի պաշտոնը վստահեց այն գիտնականին, որը ահաբեկչության գործնական կատարողներին ներկայացնում է որպես ազատագրության տեսաբաններ և իր սեփական երկիրը (նա ծնվել է Կալիֆոռնիայում) նկարագրում որպես «սադիստների, փսիխոպատների ու գիշատիչների» կայսրություն։