Իրանի դեմ պատերազմը զսպված ռազմավարության հերթական օրինակն է, որը խոչընդոտում է հաղթանակին

Իրանի ռեժիմի դեմ պատերազմը շարունակաբար կանգ է առնում մարտի կեսին։ Առաջնորդներն ու դիվանագետները բազմիցս դադար են տալիս և այն տեղափոխում պատերազմի փոխարինիչների դաշտ։ Ռեժիմի փոփոխության հասնելու համար պայքարելու փոխարեն՝ դիվանագիտական ջանքերը շեղվում են դեպի այլ նպատակներ։

Ահա թե ինչու է պատերազմը շարունակվում։

Ուշ շրջանի ավստրիացի նյարդաբան Զիգմունդ Ֆրոյդը բացատրել է, որ ճիշտը անելու դեմ կանգնած արգելքը հանգեցնում է այլ բաներ անելուն՝ այնպիսիք, որոնք նպատակին չեն հասցնում, բայց, այնուամենայնիվ, ընկալվում են որպես գործողություն։ Քանի դեռ մարդը շարունակում է փորձել այդ փոխարինիչները, չլուծված նպատակների ծախսերը կուտակվում են։

Իրական պատերազմում անհրաժեշտության դեպքում գործի են դրվում զինված ուժերի բոլոր տեսակները, այլ ոչ թե միայն ռազմաօդային ուժերը։ Զսպված պատերազմը պարզապես շարունակում է ռմբակոծել՝ հուսալով, որ բոլորը ակնածանքից կզիջեն։

Ռեժիմի փոփոխությունը տեղի է ունենում ցամաքում։ Դա պահանջում է ցամաքային խաղ՝ զինվորներ գետնի վրա, հավանաբար որոշ ամերիկացիներ՝ որպես կազմակերպող միջուկ, դաշնակիցներ և զինված իրանական ընդդիմություն, որը կկատարի աշխատանքի մեծ մասը։ Այն օգտագործում է օդային և ծովային ուժերը՝ ցամաքային խաղը լրացնելու համար, այլ ոչ թե դրանք դրա փոխարինիչ դարձնելու։

Ի՞նչ է «տեղափոխված պատերազմը»։ Ռազմական գործողություն, որը օպտիմալ մեթոդներից շեղվել է դեպի ոչ օպտիմալները՝ պայքար բոլոր միջոցներով, բացի նրանցից, որոնք կհանգեցնեին հաջողության։ Ինչո՞ւ է դա տեղի ունենում։ Նույն պատճառով, որը Ֆրոյդը նշում էր բոլոր հոգեբանական տեղափոխումների համար՝ մտավոր արգելք իրական խնդրին դիմագրավելու դեմ։ 1945 թվականից հետո շատ արևմտյաններ արգելք կանգնեցրին այն բանի դեմ, որ Արևմուտքն անի անհրաժեշտը՝ պատերազմներում հաղթելու համար։ Նրանք դա արեցին միջուկային պատերազմի վախից և թշնամիներին վճռականորեն ջախջախելու հանդեպ չարդարացված զզվանքից։ Մտավոր արգելքը տարածվեց լրատվական, ակադեմիական և մասնագիտական շրջանակներում՝ ծնելով տաբու՝ պատերազմներում հաղթելու մասին նույնիսկ խոսելու դեմ։ Այսօր քաղաքական դաշտի մեծ մասում գերակշռում է հաղթելու դեմ նախապատվությունը։

Վիրջինիայի համալսարանում կարդացած դասախոսության ընթացքում Ֆրոյդի հետևորդ Լյուիս Ֆոյերը (Lewis Feuer) այս միտումը բնորոշեց որպես «զսպված պատերազմ»։ Անհատը տեսնում է պայքարելու անհրաժեշտությունը, սակայն զսպում է հաղթելու համար պահանջվող միջոցներ ձեռնարկելու մտքերը։ Այդպես նա այդ կարիքը տեղափոխում է շեղ ուղղությամբ՝ պայքարելով այնպիսի եղանակներով, որոնք նախատեսված չեն հաղթելու համար, և շարունակում է պարտվել։

Ամերիկացի փիլիսոփա Ջեյմս Բերնհեմը (James Burnham) սա վերլուծել էր որպես Արևմուտքի հզորության հանդեպ լիբերալ մեղքի զգացումի հետևանք։ Ֆոյերը այն լրացուցիչ վերլուծեց որպես ռադիկալ շարժումների, հատկապես երիտասարդականների, մեջ Արևմուտքի դեմ ագրեսիայի կրքի հետևանք։ Ձախակողմյան ագրեսիան զուգորդվում է լիբերալ մեղքի զգացումի հետ․ Արևմուտքի դեմ ձախերի հռետորական հարձակումները լիբերալ մեղքի զգացում են առաջացնում, իսկ լիբերալ մեղքի զգացումը ձախերին հնարավորություն է տալիս իրապես թուլացնել Արևմուտքը։

Պատերազմով հաղթելու դեմ տաբուն ունի իր կարգախոսը՝ «Ոչ մի զինվոր գետնի վրա»։ Այն կիրառվել է արդեն Կոսովոյի պատերազմում, որը Արևմուտքը քիչ էր մնում պարտվեր՝ մնալով միայն օդային հարվածների հույսին։ Այն բազմիցս կրկնվել է այդ ժամանակից ի վեր՝ խարխլելով պատերազմները և ծնելով նոր պարտություններ։ Պարտությանը պատասխանում են ոչ թե կործանարար տաբուից հրաժարվելով, այլ դրան նոր տաբուներ կցելով, ինչպիսին է «ոչ մի հավերժական պատերազմ», ինչը հանգեցնում է ավելի շատ պարտությունների։ Վերլուծաբաններն ու մեկնաբանները «հավերժական պատերազմ» պիտակը կիրառում են գնալով ավելի կարճ պատերազմների նկատմամբ. այժմ դա նշանակում է «ոչ մի պատերազմ, որը տևում է մի քանի շաբաթից ավելի»։ Քննարկումից դուրս է մնում այն հեգնանքը, որ մշտական հրադադարները ծնում են պատերազմներ, որոնք կարող են տևել հավերժ։

Կեղծ պատերազմը բարձրացնում է ծախսերը և տեխնիկան ջուրն է գցում։ Ահա թե ինչու է Պենտագոնը զինամթերքի պակաս ունենում, և ինչու է երկարատև՝ մերթ սկսվող, մերթ դադարող հակամարտությունը վտանգում դաշնակիցներին ամենուրեք՝ Ուկրաինայում և Լեհաստանում, Թայվանում և Կորեայում, և նույնիսկ հենց Մերձավոր Արևելքում։

Եթե նախագահ Դոնալդ Թրամփը հակադրվեր իր մեկուսացման կողմնակից թևին և վարեր իրական պատերազմ, այն վաղուց ավարտված կլիներ՝ ավելի ցածր գնով, հստակ հաղթանակով՝ ռեժիմի հիմնարար փոփոխությամբ։ Համաշխարհային տնտեսությունն ավելի լավ վիճակում կլիներ։ Փոխարենը նա երկիմաստ դիրք բռնեց՝ զիջելով փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսին ամեն անգամ, երբ թվում էր, թե հաղթանակին մոտ է։ Արդյունքում նա հիմնականում պարտվում էր։

Թրամփը դեռ կարող է որոշել հաղթել պատերազմում, թեև դա կնշանակեր հակադրվել քաղաքական դաշտի երկու ծայրերից եկող հակառակորդների դաշինքին։ Դա Թրամփին կանգնեցրել է «պարտվել-պարտվել» ընտրության առջև՝ հավերժ կռվել միայն օդից և միևնույն է պարտվել, կամ հայտարարել խաղաղություն և պարտված տուն վերադառնալ։ Նրանց կանոններով խաղալով՝ Թրամփը մեկ տարի է՝ պարտվում է, բազմիցս կանգնեցնելով Ամերիկայի՝ դեպի հաղթանակ ընթացքը գործարքներ կնքելու անվան տակ և հաղթանակի երախից պարտություն խլելով՝ իրանական ռեժիմին ժամանակ տալով վերախմբավորվելու և վերազինվելու։

Հաղթանակն այսօր ավելի թանկ կարժենա, քան կարժենար ավելի վաղ, սակայն այն շատ ավելի էժան կլինի, քան հաղթանակից պակաս ցանկացած արդյունք։