ԱՄՆ-ը Պերուի նավահանգիստներում պետք է աջակցի Դուբայիին, այլ ոչ թե Չինաստանին

Երբ Վաշինգտոնը 2006 թվականի մարտին ստիպեց Dubai Ports World-ին հրաժարվել ամերիկյան նավահանգստային իր գործառնություններից, դա աշխարհաքաղաքական աղետ հրահրեց։ Dubai Ports World-ը 6,8 մլրդ դոլարով գնել էր Peninsular & Oriental-ը՝ գործարք, որը հաստատել էր ԱՄՆ-ում օտարերկրյա ներդրումների հարցերով հանձնաժողովը (CFIUS)։ Սակայն Սենատը տեղի տվեց քաղաքական թատրոնին։ Սենատորներ Չակ Շումերը (D-NY) և Քրիս Դոդը (D-CT) ամերիկյան նավահանգստում էմիրաթյան օպերատորի ներկայությունը որակեցին որպես «ազգային անվտանգության խախտում»։ Dubai Ports World-ը ի վերջո փոխանցեց իր վարձակալության իրավունքները և հեռացավ։ Պեկինն օգտվեց ընկերության նվաստացումից։

Այսօր Dubai Ports World-ը վերահսկում է Հարավային Ամերիկայի այն ռազմավարական խցանակետերը, որոնք Միացյալ Նահանգները չի ցանկացել պաշտպանել։ 2026 թվականի օգոստոսի 13-ին ընկերությունը, նշելով Պերուում իր գործունեության քսանամյակը, ներկայացրեց թիվ 4 հավելվածի (Addendum No. 4) վերաբերյալ իր առաջարկը, որը նպատակ ունի երկարաձգել նավահանգստային կոնցեսիան 2036 թվականից մինչև 2066 թվականը։ Նոր համաձայնագիրը նախատեսում է 1,47 մլրդ դոլարի ներդրումային փաթեթ՝ Պերուի Կալյաոյի հարավային տերմինալի հզորությունը 2,7 մլն-ից 4,3 մլն քսանֆուտանոց համարժեք միավորի (TEU) հասցնելու համար, որը բեռնափոխադրման հզորության ստանդարտ չափման միավորն է։ Իրոք, Կալյաոյի հարավային տերմինալը մշակում է Պերուի կոնտեյներային բեռների շուրջ 60 տոկոսը։ Ավելին, 2026 թվականի հունվարից մայիս ընկած ժամանակահատվածում այս մեկ նավամատույցին բաժին է ընկել Պերուի արտահանման 48 տոկոսը և ներմուծման 61 տոկոսը։ Նոր նախագիծը կհենվի նավահանգստում ընկերության 1 մլրդ դոլարի ծավալի ներկայության վրա, որը վերջերս պսակվեց Երկհարյուրամյակի նավամատույցի (Bicentennial Pier) 400 մլն դոլարի ընդլայնմամբ։

Միևնույն ժամանակ COSCO Shipping Ports-ը Չինաստանի մրցակցային խաղադրույքն է։ Չինական պետական փոխադրողին է պատկանում մոտակայքում գտնվող Չանկայի (Chancay) մեգանավահանգստի 60 տոկոսը։ Չինաստանի նախագահ Սի Ծզինպինը և Պերուի նախկին նախագահ Դինա Բոլուարտեն համալիրը բացեցին 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին՝ այն China Harbour Engineering-ի կողմից կառուցվելուց հետո։ Չինական հինգ պետական բանկ ընկերության նախագիծը ֆինանսավորեցին 975 մլն դոլարով, իսկ Լիման վերաշարադրեց ազգային օրենսդրությունը՝ COSCO-ին բացառիկ օգտագործման իրավունք տրամադրելու համար։ Թեև Չանկայի առաջին փուլն արժեցել է շուրջ 1,3 մլրդ դոլար և ի սկզբանե նախատեսված էր 3,6 մլրդ դոլարի գլխավոր նախագծի շրջանակում՝ ապահովելու 1,5 մլն քսանֆուտանոց համարժեք միավոր, Կալյաոն արդեն գերազանցում է այդ հզորությունը։ Հիմնական տարբերությունը գործառնական է․ մինչ Դուբայն առևտրային արտոնություններ է ձեռք բերում՝ օգտվելով շուկայի արդյունավետությունից, Պեկինն ազդեցություն է գնում՝ ձեռք բերելով ենթակառուցվածքներ, խեղաթյուրելով տեղական օրենքները և քաղաքական ֆարսի դիմելով։

Պատմականորեն Իսպանիան գիտակցում էր, որ նավահանգիստները շատ դեպքերում ավելի կարևոր են, քան մայրաքաղաքները։ 1866 թվականի մայիսի 2-ին իսպանացի ծովային սպա Կաստո Մենդես Նունյեսը ռմբակոծեց Պերուի Կալյաո նավահանգիստը։ Հանրապետությունը կախված էր գուանոյից ստացվող եկամուտներից, ուստի մաքսային նավամատույցը դարձավ գանձարանի առանցքը։ Չիլիի նախագահ Դոմինգո Սանտա Մարիան հետագայում նույն ռազմավարությունը կիրառեց Չիլիի 1879–84 թվականների Խաղաղօվկիանոսյան պատերազմում՝ Պերու-Բոլիվիա դաշինքի դեմ, առաջնահերթությունը տալով ափին, այլ ոչ թե մայրաքաղաքին։ Երկու դեպքում էլ Նունյեսը և Սանտա Մարիան հասկանում էին, որ նավամատույցն է ձևավորում գանձարանը, նախքան գանձարանը կկարողանար պահել պետությունը։

Այսօր Վաշինգտոնը պետք է շտկի իր պատմական կարճատեսությունը և հայտարարի էմիրաթյան նավամատույցին իր աջակցության մասին։ Արաբական Միացյալ Էմիրությունները 2020 թվականի սեպտեմբերի 15-ին ստորագրեցին Աբրահամյան համաձայնագրերը և Ալ Դաֆրայում տեղակայում են ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի կարևորագույն հզորություններ։ Ի հակադրություն՝ COSCO-ն հաշվետու է թշնամական պետությանը, նրա պետական շինարարներին և գիշատիչ բանկային սինդիկատին։ Դուբային երկրորդ անգամ վտարելը խաղաղօվկիանոսյան աճը կթողնի կոմունիստ հակառակորդին։

Թեև Աբրահամյան համաձայնագրերը հաջողությամբ ընդգրկում են Մերձավոր Արևելքի առևտուրն ու պաշտպանությունը, դրանք զուրկ են լատինաամերիկյան թատերաբեմից։ Կալյաոն ապահովում է այդ բացակայող հավելվածը։ Սպիտակ տունը պետք է իրականացնի Աբրահամյան համաձայնագրերի «Կալյաոյի հավելվածը» (Callao Annex)՝ նախքան Լիման կստորագրի թիվ 4 հավելվածը։ Սա պետք է ներառի էմիրաթյան կոնցեսիան՝ որպես իսրայելական ափամերձ հետախուզական դիտակետի հենակետ՝ Elta-ի ռադարներ, միավորված նույնականացման պատկեր և Rafael-ի մուտքի վերահսկում Կալյաոյում և Պաիտայում, իսկ հիմնական հաճախորդը լինի Հարավային հրամանատարությունը (Southern Command)։ Այս շրջանակում Դուբայը ֆինանսավորում է ենթակառուցվածքը, Իսրայելին է պատկանում հսկողության պատկերը, իսկ Պերուն միանում է որպես դաշնակից՝ Պերուի նախագահ Կեյկո Ֆուխիմորիի ղեկավարությամբ։ Խաղաղօվկիանոսյան ափին ձևավորվող «Աբրահամյան անվտանգության դաշինքը» (Abrahamic Security Alliance) կարող է կուրացնել COSCO-ի սենսորային շերտերը։

Վերջապես, Կոնգրեսը պետք է այս հավելվածը ներառի Պերուի հետ առևտրային արտոնությունների վերաբերյալ ցանկացած նորացվող համաձայնագրում։ Տեքստը պետք է Զարգացման ֆինանսավորման կորպորացիայի (Development Finance Corporation) երաշխիքը չտրամադրի 1,47 մլրդ դոլարի փաթեթի համար, քանի դեռ փաստաթուղթը չի արգելում չինական տերմինալային ծրագրային ապահովումը, բացառիկ օգտագործման կրկնօրինակները և COSCO-ի բաժնեմասը Կալյաոյում՝ միաժամանակ ամերիկյան և իսրայելական ռազմածովային ուժերի համար ճգնաժամային նավակայան վերապահելով։

Խաղողը, ավոկադոն և նուռն արդեն անցնում են Դուբայի նավամատույցով։ Թրամփի վարչակազմը պետք է այդ բեռին կցի դաշնակցային ռադարային պատկեր՝ Չանկայը թողնելով որպես մեկուսացված չինական ֆորպոստ, որը որևէ հավակնություն չունի ո՛չ ափի, ո՛չ էլ մայրաքաղաքը սնուցող նավահանգստի նկատմամբ։