ԱՄՆ հակաահաբեկչական պաշտոնյաները Սոմալիում կրկնում են Պակիստանում թույլ տրված սխալները
Այն համոզմունքը, թե Սոմալիլենդին աջակցելը նշանակում է զոհաբերել Սոմալիի համագործակցությունը, անհեռատես ենթադրություն է։
Մայքլ Ռուբինը մասնագիտացած է Իրանի, Թուրքիայի և Աֆրիկայի եղջյուրի հարցերում։ Նրա կարիերան ներառում է աշխատանք Պենտագոնում՝ որպես պաշտոնյա, դաշտային փորձառություն Իրանում, Եմենում և Իրաքում, ինչպես նաև շփումներ «Թալիբանի» հետ մինչև սեպտեմբերի 11-ը։ Պարոն Ռուբինը ներդրում է ունեցել նաև ռազմական կրթության ոլորտում՝ ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի և ծովային հետևակի ստորաբաժանումներին դասավանդելով տարածաշրջանային հակամարտությունների և ահաբեկչության մասին։ Նրա գիտական աշխատանքները ներառում են մի շարք կարևոր հրապարակումներ, այդ թվում՝ “Dancing with the Devil” («Պարելով սատանայի հետ») և “Eternal Iran” («Հավերժական Իրան»)։ Ռուբինը Յեյլի համալսարանում ստացել է պատմության դոկտորի և մագիստրոսի աստիճաններ, ինչպես նաև կենսաբանության բակալավրի աստիճան։
Նախագահ Աբդիրահման Մոհամեդ Աբդուլլահին («Իրո») շարունակում է իր այցը Միացյալ Նահանգներ՝ Վաշինգտոնում պետական կառույցների և կիրառական քաղաքականության հետազոտական կազմակերպությունների հետ հանդիպումների խիտ ժամանակացույցով։ Այդուհանդերձ, Սոմալիլենդը ԱՄՆ-ի կողմից ճանաչելու ուղղությամբ նախաձեռնությունը, ըստ ամենայնի, կանգ է առել։ Մինչ Թրամփի վարչակազմը լուռ է, տեղեկացված աղբյուրները պատճառը տեսնում են երկու կառույցում։ Մեկը պետքարտուղարի տեղակալ Քրիս Լանդաուն է, որը, քանի դեռ հակառակ ցուցում չի ստացել, չի ցանկանում շեղվել Մոգադիշուակենտրոն այն քաղաքականությունից, որի ակունքները հասնում են պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնի ժամանակներին։ Մյուս արգելակող հանգամանքը, ինչպես հաղորդվում է, Ազգային անվտանգության խորհրդի հակաահաբեկչական գրասենյակն է։ Այնտեղի պաշտոնյաները մտահոգված են, որ Սոմալիլենդի ճանաչումը կխաթարի Սոմալիի հետ ԱՄՆ-ի ընթացիկ հակաահաբեկչական համագործակցությունը։
ԱՄՆ բանակը վաղուց է Սոմալիում տեղակայում հրահանգիչներ և հատուկ նշանակության ստորաբաժանումներ՝ ուժեղացնելու այդ երկրի պայքարը «Ալ-Շաբաբի» դեմ և աջակցելու Աֆրիկյան միության խաղաղապահներին։ Թեև նախագահ Դոնալդ Թրամփն իր առաջին ժամկետում ամերիկյան ուժերը դուրս բերեց Սոմալիից, նախագահ Ջո Բայդենը պաշտոնը ստանձնելուց հետո դրանք վերադարձրեց։ Ըստ հաղորդումների՝ ամերիկյան զորքերի փոքր ստորաբաժանումներ կան Մոգադիշուից դեպի երկրի խորքն ընկած հատվածում գտնվող Բալեդոգլեի օդանավակայանում՝ հին իտալական բազայում, իսկ ամերիկացի որոշ աշխատակիցներ, ինչպես հաղորդվում է, գործում են Հալանեի համալիրի տարածքում, որը կիսում են ՄԱԿ-ի և Աֆրիկյան միության առաքելությունների հետ։ Նաև, ըստ հաղորդումների, Բոսասոյում և Կիսմայոյում կան ռազմածովային ուժերի SEAL ստորաբաժանումների և այլ հատուկ նշանակության ծառայողների խմբեր։ Առնվազն ժամանակավորապես ամերիկյան անձնակազմ է եղել Բայդոայում, Դուսամարեբում և Ջոհարում։
Բացի այդ, ԱՄՆ ռազմական և հետախուզական պաշտոնյաներն ավելի ու ավելի հաճախ են հակաահաբեկչական առաքելությանը աջակցում Ջիբութիի Քեմփ Լեմոնիեից, Քենիայից և հենց Սոմալիլենդից։ ԱՄՆ գործողությունների երկու հիմնական թիրախներն են եղել՝ «Իսլամական պետության» ճամբարը Պունտլենդի Գոլիս լեռներում՝ Բոսասոյի մոտ, և «Ալ-Շաբաբի» դեմ ավելի լայն պայքարը։
Այն միտքը, թե Սոմալիլենդին աջակցելը նշանակում է զոհաբերել Սոմալիի համագործակցությունը, հիմնված է անհեթեթ ենթադրությունների վրա և ինքնին ընդգծում է, թե որքան թույլ է Մոգադիշուի հետ գործընկերությունը։
Նախ դիտարկենք Պունտլենդը և պայքարը «Իսլամական պետության» դեմ։ Պունտլենդը դժգոհ է Մոգադիշուի դաշնային կառավարությունից, քանի որ Սոմալիի նախագահ Հասան Շեյխ Մոհամուդը, որը ոչ թե ընտրվել, այլ ընտրվել, և որի սահմանադրական ժամկետն այժմ անցել է, մերժում է Պունտլենդի նման նահանգների դաշնային իրավունքները։ Թեև Պունտլենդն ու Սոմալիլենդը մրցակիցներ են և ունեն սահմանային վեճ, նրանք նաև համագործակցում են։ Մինչ Պունտլենդն առայժմ մնում է դաշնային կառավարության կազմում, Մոգադիշուի կենտրոնացման ձգտումը նույնքան հավանական է, որ Պունտլենդին կդրդի գնալ Սոմալիլենդի ճանապարհով, որքան՝ նրան ենթարկեցնել։
Անտրամաբանական է նաև այն վարկածը, թե Պունտլենդը կդադարեցնի «Իսլամական պետության» զսպմանն ու նրան հակազդելուն ուղղված աջակցությունը։ Թեև Սոմալիի որոշ պաշտոնյաներ և նրանց աջակցող թուրք հետախուզական պաշտոնյաներ երազում են «Իսլամական պետությանը» Սոմալիլենդի դեմ լծակ դարձնելու մասին, Պունտլենդը դժվար թե դադարեցնի հակաահաբեկչական համագործակցությունը։ Նրա մայրաքաղաք Գարոուեն քնկոտ, երկրի խորքում գտնվող քաղաք է, որը, հեգնանքով, կախված է Սոմալիլենդի հետ առևտրից. Պունտլենդի ավելի լայն տնտեսական ապագան հենվում է Բոսասոյի նավահանգստի վրա, որը «Իսլամական պետություն — Սոմալիլենդի» լեռնային շտաբից ընդամենը 44 մղոն հեռավորության վրա է։
Սոմալիի համագործակցությունը «Ալ-Շաբաբի» հարցում ավելի բարդ է։ Թեև «Ալ-Շաբաբը» սպառնում է նախագահ Հասան Շեյխ Մոհամուդի նշանակված կառավարությանը, նախագահի կոռուպցիան ապահովում է, որ նույնիսկ ԱՄՆ-ի պատրաստած Danab հատուկ նշանակության ուժերը չեն կարող հաղթել։ Միաժամանակ, թուրքական պատրաստվածությամբ Gorgor ստորաբաժանումը նույնքան հավանական է, որ կաջակցի «Ալ-Շաբաբին», որքան՝ կպայքարի նրա անդամների դեմ։ Հասան Շեյխ Մոհամուդը բազմիցս ցույց է տվել, որ ավելի պատրաստ է սոմալիական ուժերը կիրառել իր քաղաքական մրցակիցների կամ դաշնային նահանգների մարտահրավեր նետողների դեմ, քան պարտության մատնել իսլամիստներին։ Այսօր Մոգադիշուում անհնար է բիզնես վարել կամ շենք կառուցել առանց «Ալ-Շաբաբի» թույլտվության։ Սոմալիացիներն ավելի պատրաստ են վստահել «Ալ-Շաբաբի» արդարադատությանը, քան պետական դատարաններին՝ գործողությունների արագության և կոռուպցիայի բացակայության ընկալման պատճառով։
Փաստացի, Սոմալիում ներկայիս օրինաչափությունը նման է նրան, ինչ Միացյալ Նահանգները տեսնում է Պակիստանում։ Երբ Վաշինգտոնը միլիարդավոր դոլարներ էր հատկացրել պակիստանյան հակաահաբեկչական ջանքերին աջակցելու համար, ստեղծվեց բարոյական ռիսկ, որի պայմաններում եկամտաբեր ռազմական աջակցության շարունակությունը պահանջում էր, որ պակիստանյան ուժերը երբեք ամբողջությամբ չպարտության մատնեն «Թալիբանին», «Ալ-Քաիդային» կամ դեոբանդական այլ արմատական խմբավորումներին։ Եթե Ազգային անվտանգության խորհուրդը կարծում է, թե «Ալ-Շաբաբին» պարտության մատնելու համար պետք է զոհաբերել ժողովրդավարական, արևմտամետ և անվտանգ Սոմալիլենդի ձգտումները և շահել Մոգադիշուի կառավարության բարեհաճությունը, որը բազմիցս ցույց է տվել, որ իրենից քիչ բան է ներկայացնում՝ չինական խամաճիկ և թուրքական սատրապություն լինելուց բացի, ապա ամերիկացիներ կմահանան։
Հակաահաբեկչական համագործակցությունն ու շորթումը նույնական հասկացություններ չեն։ Ադենի ծոցն իսկապես անվտանգ դարձնելու և, ի վերջո, Սոմալիում «Ալ-Շաբաբի» ձեռքբերումները հետ մղելու միակ ճանապարհը Սոմալիլենդը ճանաչելն ու նրա հետ գործընկերություն հաստատելն է, ապա՝ անվտանգությունը համախմբելը Պունտլենդում և Ջուբալենդում, և վերջապես՝ «Ալ-Շաբաբին» մեկուսացնելն ու նրա հետ գործ ունենալը՝ ի հեճուկս Մոգադիշուի, այլ ոչ թե պարտադիր կերպով նրա հետ գործընկերությամբ։
Ստացեք Միդլ Իսթ Ֆորումի վերլուծությունները էլեկտրոնային փոստով՝ բաժանորդագրվեք տեղեկագրին (անգլերեն)