Վաշինգտոնը պետք է փակի Իրան-Ռուսաստան կրիպտոարժութային առևտրի բացթողումները

2026 թվականի հոկտեմբերի 1-ին ԱՄՆ ֆինանսների նախարարությունը A7 ցանցը՝ Ռուսաստանին և Իրանին պատժամիջոցները շրջանցելու հարցում օգնող ստվերային բանկային սխեման, ճանաչեց որպես անդրազգային հանցավոր կազմակերպություն։ ԱՄՆ ֆինանսների նախարարության Ֆինանսական հանցագործությունների դեմ պայքարի ցանցն առաջարկեց երրորդ երկրներում գործող նրա ֆիկտիվ ընկերությունները կտրել ԱՄՆ ֆինանսական համակարգից։ Նախարարությունը հայտնել է, որ ռուսական վճարային ցանցը, որը ղեկավարել է փախուստի մեջ գտնվող մոլդովացի քաղաքական գործիչ Իլան Շորը և կառուցել է ռուսական «պաշտպանական բանկ» Պրոմսվյազբանկը, աջակցել է Իրանի Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսին և «իրանական վստահված ուժերին, ինչպիսին է ՀԱՄԱՍ-ը»։

Պրոմսվյազբանկը սպասարկում է Ռուսաստանի պաշտպանական պայմանագրերի գրեթե 70 տոկոսը։ Թեև հոկտեմբերի 1-ի քայլը լավ սկիզբ է, այն բավարար չափով հեռուն չի գնում։ ԱՄՆ ֆինանսների նախարարությունը հայտնում է, որ այդ ֆիկտիվ ընկերությունները 2025 թվականի հունվարից մինչև 2026 թվականի հունիսն ընկած ժամանակահատվածում մշակել են ավելի քան $17 մլրդ՝ օգնելով Իրանի կենտրոնական բանկին, Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսին և Իրանի աջակցությունը վայելող ահաբեկչական կազմակերպություններին՝ միջոցներ տեղափոխելու հարցում։ A7 ցանցի ֆիկտիվ ընկերություններից մեկը նույնիսկ ուղղակիորեն գործ է ունեցել Իրանի ստվերային նավատորմի հետ։

Բլոկչեյնային գրառումները ցույց են տալիս, թե ինչպես են փողերը շարժվում այս տարբեր բանկերի, ընկերությունների և կառույցների միջով։ 2026 թվականի օգոստոսի 7-ին ԱՄՆ ֆինանսների նախարարությունը պատժամիջոցների ցանկում ընդգրկեց Shelbit-ը՝ իրանական հարթակ, որն ընկերություններ ունի Վրաստանում, Լեհաստանում և Արաբական Միացյալ Էմիրություններում՝ Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի դրամապանակներին միջոցներ փոխանցելու համար։ Բլոկչեյնային հետախուզության և տվյալների վերլուծության առաջատար ընկերություն TRM Labs-ը Shelbit-ի հետ կապված դրամապանակների միջոցով հետագծել է $6,3 մլրդ, այդ թվում՝ A7-ի հետ կապված $318 մլն ծավալ։ 2025 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Shelbit-ը չորս փոխանցումով $2 մլն է ուղարկել մի դրամապանակ, որը Իսրայելի Ահաբեկչության ֆինանսավորման դեմ պայքարի ազգային բյուրոն հետագայում ճանաչեց որպես ՀԱՄԱՍ-ի ենթակառուցվածք։ Իսրայելի այս որոշումն ամրապնդում է կապը այդ հաշվարկային շերտերի և ՀԱՄԱՍ-ի ֆինանսավորման միջև։ TRM Labs-ը զգուշացնում է, որ շղթայի վրա առկա տվյալները ցույց են տալիս, թե փողն ուր է գնացել, բայց ոչ թե՝ ով ինչ գիտեր։ Եվ այնուամենայնիվ, այն փաստը, որ Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը, ՀԱՄԱՍ-ը և ռուսական պետական աջակցությամբ կառույցներն օգտագործել են նույն հաշվարկային մեխանիզմը, դատապարտիչ է։

Shelbit-ը, A7-ը և TokenSpot-ը կիսում են մեկ հաշվարկային շերտ, որտեղ կողմերի միջև փող տեղափոխելու գերիշխող ցանցն է USD Tether (USDT) ստեյբլքոյնը։ Հարթակներից յուրաքանչյուրը բախվում է պատժամիջոցների կամ ընդունման փուլում գտնվող կանոնների, սակայն ԱՄՆ ֆինանսների նախարարությունը դրանք չի դիտարկում որպես նույն ութոտնուկի շոշափուկներ։ Այդ ութոտնուկն այսօր Սբերբանկն է, որը կապում, համակարգում և օրինականացնում է վերջնական արդյունքը։

Այլ բացթողումներ նույնպես պահպանվում են։ 2026 թվականի հունիսի 2-ին ԱՄՆ ֆինանսների նախարարության Արտաքին ակտիվների վերահսկողության գրասենյակը պատժամիջոցների ցանկում ընդգրկեց Nobitex-ը՝ Իրանի ամենախոշոր կրիպտոարժութային բորսան, և ներքին երեք այլ իրանական բորսա՝ իրանական կապիտալը մղելով դեպի օֆշորային շերտեր, ինչպիսին Shelbit-ն է, և դեպի զուգահեռ ռուսական համակարգեր։ 282-FZ դաշնային օրենքը, որը Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ստորագրեց 2026 թվականի օգոստոսի 4-ին, ռուսական ընկերություններին թույլ է տվել արտաքին առևտրի հաշվարկները կատարել թվային արժույթներով։ Դումայի բյուջետային հանձնաժողովի փոխնախագահ Կապլան Պանեշն ասել է, որ օրենքը ընկերություններին հնարավորություն է տալիս վճարել գործընկերներին՝ «շրջանցելով պատժամիջոցները»։ Սբերբանկը, որը 2022 թվականից գտնվում է ԱՄՆ լիարժեք պատժամիջոցների տակ, անմիջապես գործարկեց արտաքին առևտրի համար կրիպտոհաշվարկներ՝ A7-ի կողքին ստեղծելով պետության աջակցությամբ ուղիներ։

2026 թվականի սեպտեմբերի 14-ին ԱՄՆ ֆինանսների նախարարությունը պատժամիջոցների ցանկում ընդգրկեց ՎՏԲ բանկը՝ իրանական բանկերի հետ ռուբլի-ռիալ ուղիներ կառուցելու համար, և զգուշացրեց օտարերկրյա բանկերին՝ խզել կապերը։ Քննադատները պնդում են, որ ռուսական բանկերի դեմ երկրորդական պատժամիջոցները ռիսկ են ստեղծում առևտրային կողմնակի հետևանքների համար՝ երրորդ երկրների դաշնակիցների պարագայում, սակայն ազդեցության շրջանակը նախագծված է նեղ։ 13902 գործադիր հրամանագիրը հասնում է միայն այն օտարերկրյա բանկերին, որոնք գիտակցաբար սպասարկում են իրանական հոսքերը, իսկ Ռուսաստանի հարևանների հետ սովորական առևտուրը մնում է դրա շրջանակից դուրս։

Ղրղզական մեխանիզմը նույնպես ցույց է տալիս խնդիրը։ 2026 թվականի հոկտեմբերի 6-ին TRM Labs-ը գնահատեց, որ Բիշքեկում լիցենզավորված TokenSpot բորսան գործում է որպես Grinex-ի՝ պատժամիջոցների ենթարկված ռուսական Garantex բորսայի իրավահաջորդի, ֆիկտիվ կառույց։ TokenSpot-ը A7-ին է ուղարկել շուրջ $680 մլն և հայտնվում է Shelbit-ի գործընկերների շարքում։ Միացյալ Թագավորությունը երկու օր անց պատժամիջոցներ կիրառեց TokenSpot-ի դեմ։ Վաշինգտոնը նույնը չի արել, իսկ հոկտեմբերի 10-ին Ղրղզստանի կարգավորիչը TokenSpot-ը դեռևս նշում էր որպես լիցենզավորված։ Վաշինգտոնը պետք է ճնշում գործադրի Բիշքեկի կարգավորիչների վրա՝ նրա լիցենզիան չեղարկելու համար։

Ֆինանսների նախարարությունը պետք է A7-ը, Shelbit-ը, TokenSpot-ը և 282-FZ ուղիները դիտարկի որպես մեկ փոխկապակցված խողովակ։ Ֆինանսական հանցագործությունների դեմ պայքարի ցանցի վերջնական կանոնը պետք է և՛ ընդգրկի իրանական հաշվարկային հարթակները, և՛ իր ոչ հրապարակային ենթագործակալների ցանկը կիսի Վրաստանի, Լեհաստանի, Արաբական Միացյալ Էմիրությունների և Ղրղզստանի կարգավորիչների հետ։ Արտաքին ակտիվների վերահսկողության գրասենյակը պետք է պատժամիջոցների ցանկում ընդգրկի TokenSpot-ը և հրապարակայնորեն հայտարարի, որ ցանկացած ռուսական բանկ կամ լիցենզավորված միջնորդ, որը 282-FZ-ի շրջանակում կրիպտովճարումներ է սպասարկում իրանական կոնտրագենտների համար, կկիսի ՎՏԲ բանկի ճակատագիրը։

Վերջապես, ֆինանսների նախարարությունը պետք է կիրարկի ԱՄՆ ստեյբլքոյնների համար ազգային նորարարության ուղղորդման և հաստատման մասին օրենքի 8-րդ բաժինը, որը պարտավորեցնում է նախարարությանը արգելել ամերիկյան հարթակներին ցուցակագրել օտարերկրյա ստեյբլքոյններ, եթե թողարկողներն անտեսում են սառեցման հրամանները։ Սենատի փոքրամասնության աշխատակազմի զեկույցը բացահայտել է, որ Իրանի հետ կապված՝ պատժամիջոցների ենթարկված 846 դրամապանակներից 84 տոկոսն օգտագործել է USDT ստեյբլքոյնը, և որ Tether-ը դեռևս սև ցուցակում չէր ներառել 2025 թվականի դեկտեմբերին առցանց արտահոսած կենտրոնական բանկի դրամապանակները։ Ֆինանսների նախարարությունը պետք է սառեցման հրամաններ արձակի A7-ի հետ կապված դրամապանակներում գտնվող USDT-ի համար, ճիշտ այնպես, ինչպես Tether-ը 2026 թվականի ապրիլին սառեցրեց Իրանի կենտրոնական բանկի $344 մլն-ը։ Այն, որ Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը և ՀԱՄԱՍ-ը ֆինանսավորող ցանկացած ցանց դեռևս գործարքների հաշվարկներ է կատարում դոլարին կապված թոքեններով, արտացոլում է Վաշինգտոնի ձախողումը՝ փակելու բոլոր բացթողումները և ցամաքեցնելու ահաբեկչական ֆինանսավորումը։