Ինչ է նշանակում Քալընի այցը Հունաստան, երբ Թուրքիան պատրաստվում է պատերազմի

2026 թվականի օգոստոսի 28-ին Թուրքիայի Ազգային հետախուզական կազմակերպության (MİT) ղեկավար Իբրահիմ Քալընը, առանց նախնական հայտարարության, այցելել է Աթենք՝ հանդիպելու իր հույն գործընկերոջը՝ Ազգային հետախուզական ծառայության (EYP) պատվավոր տնօրեն Թեմիստոկլիս Դեմիրիսին։ Քալընի ներկայությունը, սակայն, ավելի մեծ նշանակություն ձեռք բերեց, երբ նա այնուհետև Մաքսիմոսի առանձնատանը՝ Հունաստանի վարչապետության պաշտոնական նստավայրում, առանձին հանդիպում ունեցավ Հունաստանի վարչապետ Կիրյակոս Միցոտակիսի հետ։

Թուրքական լրատվամիջոցները հետագայում բացահայտեցին Քալընի առաքելության նպատակը։ Կառավարամետ Yeni Şafak թերթը հաղորդել է, որ MİT-ի ղեկավարը Աթենքում խոսել է «բացահայտ և հստակ» ու փոխանցել չորս ուղերձ՝ Թուրքիան հետ չի կանգնի իր դիրքորոշումներից, թույլ չի տա, որ Հունաստանը Էգեյան ծովում և Արևելյան Միջերկրականում ստեղծի «կատարված փաստեր», չի ընդունի հունական կղզիների պաշտպանունակության ուժեղացումը և Իսրայելի հետ Հունաստանի ռազմավարական գործընկերությունը համարում է «սխալ ուղի»։ Սա փաստացի թուրքական վերջնագիր էր։

Այցի ժամանակահատվածը ևս նշանակալի էր։ Այն տեղի ունեցավ այն պահին, երբ Հունաստանն ու Իսրայելը առաջ էին մղում «Աքիլլեսի վահան» բազմաշերտ հակաօդային և հակահրթիռային պաշտպանության համակարգի վերաբերյալ համաձայնությունը։ Միաժամանակ Կիպրոսի Հանրապետությունն ամրապնդում է իր պաշտպանությունը իսրայելական արտադրության Barak MX համակարգերով, իսկ Հունաստանի, Կիպրոսի և Իսրայելի պաշտպանական վահանների ինտեգրման հեռանկարը կրկին առաջին պլան է եկել։

Թուրքիան վախենում է զսպման այնպիսի ճարտարապետությունից, որը կսահմանափակի Աթենքին, Նիկոսիային և Երուսաղեմին առանձին-առանձին ահաբեկելու նրա կարողությունը։ Նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը Հունաստանին կոչ արեց կղզիներում նոր սպառազինության համակարգեր չտեղակայել՝ հավելելով, որ պատմությունը «շատ լավ ուղեցույց է նրանց համար, ովքեր դասեր են քաղում դրանից»։ Միցոտակիսը պատասխանեց, որ Հունաստանը չի ընդունում ցուցումներ՝ ինչպես պաշտպանել իր ազգային ինքնիշխանությունը։

Մինչ Քալընն Աթենքում խոսում էր «բարեխիղճ մոտեցման» մասին, Թուրքիան շարունակում էր պատրաստվել լայնածավալ հակամարտության հնարավորությանը։ 40 հատուկ նշանակության (կոմանդոս) բրիգադ ստեղծելու նրա ծրագիրը ձևավորում է ռազմական աղեղ՝ Արևելյան Թրակիայից և Անատոլիայի ափից մինչև օկուպացված Կիպրոս։ Միևնույն ժամանակ, Թուրքիայի բոլոր 81 նահանգներում ապաստարանների և քաղաքացիական պաշտպանության ենթակառուցվածքների կառուցումը ցույց է տալիս, որ Անկարան պատերազմը վերացական հնարավորություն չի համարում։

Օդում թուրքական Akıncı անօդաչու թռչող սարքը առաքելություն է իրականացրել Էգեյան ծովի հյուսիսում՝ Թուրքիայի ապօրինի ծովային պարկի տարածքի վրայով, հունական Սամոթրակի և Լեմնոս կղզիների միջև։ Ավելի հարավ՝ TÜBİTAK Marmara հետազոտական նավը հայտնվել է Կաստելորիզոյի մոտ՝ Թուրքիայի երկրորդ ապօրինի ծովային պարկի տարածքում, որը նպատակ ունի շրջափակել հունական կղզին և խաթարել նրա ծովային իրավունքները։

«Մեծ ծովային միացումը» (Great Sea Interconnector) կարող է դառնալ հաջորդ բախման կետը։ Ֆրանսիական Meridiam-ի հետ համաձայնությունից հետո Հունաստանը պետք է տեղում ցույց տա, որ Եգիպտոսի հետ իր սահմանազատված բացառիկ տնտեսական գոտին գոյություն ունի ոչ միայն քարտեզների վրա։

2024 թվականի Կասոսի միջադեպը ցույց տվեց, թե ինչ է տեղի ունենում, երբ վճռականությունը տեղի է տալիս սրացման վախին։ Հունաստանի կառավարությունը, ըստ ամենայնի, գիտակցել է՝ ուշացումով և ընտրական ճնշման տակ, որ հաշտեցման քաղաքականությունը չի փոխել Թուրքիային։ Այն միայն Անկարային տվել է ժամանակ, տարածք և այն համոզմունքը, որ իր ճնշման մարտավարությունն աշխատում է։

Վարչապետի վերջին հիշատակումները Կրետեից հարավ Հունաստանի տարածքային ջրերն ընդլայնելու մասին, ինչպես նաև արտգործնախարար Յորգոս Երապետրիտիսի դիրքորոշումն այն մասին, որ դրանք մինչև 12 ծովային մղոն ընդլայնելը Հունաստանի անօտարելի իրավունքն է, վկայում են հրապարակային հռետորաբանության փոփոխության մասին։ Հարցն այն է, սակայն, թե արդյոք գործողությունները կհամապատասխանեն հռետորաբանությանը։

Այս ֆոնին Միացյալ Նահանգները պետք է որոշի, թե տարածաշրջանային ինչպիսի կարգի է աջակցում՝ այն, որը Հունաստանը, Կիպրոսը և Իսրայելը կառուցում են միջազգային իրավունքի և փոխադարձ անվտանգության հիմքերի վրա, թե այն, որը Թուրքիան փորձում է պարտադրել սպառնալիքներով, ապօրինի քարտեզներով և ռազմական կատարված փաստերով։

ԱՄՆ դեսպան և գործարար Թոմ Բարաքի փորձը՝ ներկայացնելու Golden Global Yatırım Bankası-ի դեմ ԱՄՆ պատժամիջոցները (բանկ, որը դյուրացրել է Իրանի և Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի (ԻՀՊԿ) հետ կապված գործարքները) որպես գործողություն, որը չպետք է մեկնաբանվի որպես Թուրքիայի դեմ ուղղված, սխալ ուղերձ է հղում Վաշինգտոնի իսկական դաշնակիցներին։

Հունաստանը գին է վճարել իր նահանջների համար՝ Կիպրոսը 1974 թվականին, Իմիան՝ 1996-ին, և մի քանի օդաչուների կորուստը ծառայողական պարտականությունները կատարելիս։ Այս շրջափուլը պետք է ավարտվի։ Խաղաղությունն ապահովվում է ոչ թե կղզիներն անպաշտպան թողնելով կամ հունական իրավունքներն իրացնելու համար Թուրքիայի թույլտվությունը հայցելով, այլ ուժով, դաշինքներով և վճռականությամբ։