Ինչ կարող է տեղի ունենալ, եթե Իրանը կատարի ստորջրյա մալուխները կտրելու սպառնալիքները

Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի (ԻՀՊԿ) խոսնակ Հոսեյն Մոհեբբին 2026 թվականի հոկտեմբերի 19-ին զգուշացրել է, որ Իրանը կարող է թիրախավորել Հորմուզի նեղուցի ստորջրյա ինտերնետային մալուխները՝ այն պայմաններում, երբ Թրամփի վարչակազմը քննարկում է ռազմական գործողությունների վերսկսման հարցը։

ԻՀՊԿ քաղաքական հարցերով օգնական Յադոլլահ Ջավանին նույնպես ակնարկել է, որ Իրանը կարող է խաթարել համաշխարհային առևտուրը՝ հարվածելով Պարսից ծոցի ստորջրյա ինտերնետային մալուխներին։

Հոկտեմբերի 21-ին Ջավանին ասել է՝ «Իսլամական Հանրապետության գործողությունները կլինեն խելամիտ և երբեմն՝ հարձակողական, քանի որ ամերիկացիները պետք է հեռանան մեր տարածաշրջանից ... և երբեք չեն կարող պայմանները վերադարձնել նախապատերազմյան վիճակին»։ Ակնարկելով, որ հարձակողական գործողությունները ԱՄՆ-ին կստիպեն հետագայում վարանել հարվածելուց՝ նա նշել է, որ «ամերիկացիները, սիոնիստները, եվրոպացիները և նրանց աջակիցները» ականատես են եղել ԱՄՆ ռազմական բազաներին վնաս հասցնելու Իրանի կարողություններին։

Ջավանին շարունակել է՝ «Ամերիկացիներն ու ամերիկացիների դաշնակիցները տարածաշրջանում ունեն բազմաթիվ ակտիվներ։ Եթե նրանք հարձակվեն մեր երկրի ենթակառուցվածքների վրա, բնական է, որ Իսլամական Հանրապետությունը կկիրառի իր ողջ հզորությունը և հեշտությամբ կոչնչացնի նրանց ակտիվներն ու կապիտալը, այդ թվում՝ ինտերնետային մալուխները. յոթ մալուխ անցնում է Հորմուզի նեղուցով. և այն, անշուշտ, կարող է լուրջ վնաս հասցնել Ամերիկային»։

Կատարը զգուշացրել է Իրանին, որ նման քայլը կվնասի նաև Իրանին։ Tasnim News գործակալությունը հակադարձել է, թե համաշխարհային տնտեսությունը խեղդելը Իրանի նոր դոկտրինն է։ Այն հավելել է, որ քանի որ Իրանի տնտեսությունը պակաս է կախված ինտերնետից, հետևող խափանումը կլինի տանելի՝ ընդգծելով նաև, որ Իրանն արդեն ստեղծել է հաղորդակցության այլընտրանքային գիծ Օմանի հետ։ Ի հակադրություն՝ Կատարն այն բնութագրել է որպես «թվային կղզի», որը կապի կորստի դեպքում կհայտնվի գոյաբանական ճգնաժամի առջև։ ԱՄՆ-ին ընդառաջ գնալը Կատարին ոչ հանրաճանաչ է դարձրել Իրանի որոշ շրջանակներում, ճիշտ այնպես, ինչպես Իրանին ընդառաջ գնալը՝ ԱՄՆ-ում։

Nour News գործակալությունը գրել է՝ «Վերջին օրերին Իրանի բարձրաստիճան անվտանգության և ռազմական պաշտոնյաները բացեիբաց խոսել են Պարսից ծոցի հատակին գտնվող ինտերնետային մալուխներին հարվածելու մասին՝ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից Իրանի դեմ նոր ագրեսիայի դեպքում»։

Վկայակոչելով, որ համաշխարհային ինտերնետի 80 տոկոսը գործում է ստորջրյա մալուխների միջոցով՝ հոդվածում հավելվել է՝ «Վերջին տարիների Կարմիր ծովի փորձը ցույց է տվել, որ համաշխարհային ինտերնետը խաթարելու համար պարտադիր չէ կտրել բոլոր մալուխները»։ 2024 և 2025 թվականներին հութիները հարձակվել են Կարմիր ծովի ինտերնետային մալուխների վրա՝ առաջացնելով ինտերնետի խափանումներ տարածաշրջանում։ Հոդվածում զգուշացվել է, որ նման հարձակումները կարող են հրահրել տուժած ոչ պատերազմող երկրների «քաղաքական և իրավական» հակաքայլերը։

Սա ռիսկային քայլ է Իրանի համար։ Ճիշտ է, որ եթե Իրանը խաթարի տարածաշրջանային կապակցվածությունը, Իրանի կրած հարաբերական ցավն ավելի քիչ կլինի, քան հարևաններինը, սակայն Թեհրանը պետք է հաշվի առնի երկու հանգամանք. առաջին՝ ինչպես ակնարկում է Nour News-ը, Իրանը քիչ բարեկամներ ունի և չի կարող իրեն թույլ տալ ևս պետությունների վերածել թշնամիների։ Երկրորդ՝ թեև ճիշտ է, որ Ծոցի արաբական պետությունները բացարձակ թվերով ավելի շատ կտուժեն, նրանց տնտեսությունները շատ ավելի լավ վիճակում են, քան Իրանինը, և նրանց բնակչությունը հեղափոխության շեմին չէ։ Իրանի տնտեսությունը սխալի գրեթե մարժա չունի։

Ամենակարևորը՝ Իրանի ռազմավարությունը ենթադրում է կապակցվածության երկարաժամկետ խափանում։ Կարմիր ծովի մալուխների վերանորոգումը տևել է մի քանի ամիս։ Վատագույն դեպքում Իրանը ենթադրում է, որ կկարողանա կանխել վերանորոգումը՝ կրակ բացելով վնասը շտկելու ուղարկված անձնակազմերի վրա։ Նույնիսկ եթե Իրանին հաջողվի դա անել, դա ռիսկի տակ կդնի պատերազմի սրացումը և իրանական ափի գրավումը, թերևս նաև ասիական ու եվրոպական ռազմածովային ուժերի մասնակցությամբ, որոնք մինչ այժմ զերծ են մնացել։ Կարճ ասած՝ եթե Իրանին հաջողվի խաթարել տարածաշրջանային ինտերնետը, նա ռիսկի է դիմում պյուռոսյան հաղթանակի։