Իմփիչմենտի շարունակվող պայքարը բացահայտում է Իրանի խմբակցայնությունը

Իրանի խորհրդարանի մի շարք կոշտ գծի ներկայացուցիչներ փորձում են իմփիչմենտի ենթարկել աշխատանքի նախարար Ահմադ Մեյդարիին և արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչիին։ Այս նախաձեռնությունն առաջ է քաշվում այն պահին, երբ ռեժիմը դժվարանում է դիմակայել իր կոշտ գծի հենարանի առավելագույնական պահանջներին։ Այն, թե ինչպես կվարվի ռեժիմը այս դրվագում, հուշումներ կտա այն ուղղության մասին, որով նա շարժվում է։

2026 թվականի հոկտեմբերի 2-ին և հոկտեմբերի 6-ին պատգամավորների մի խումբ խորհրդարանի պորտալում գրանցել է, համապատասխանաբար, Մեյդարիի և Արաղչիի իմփիչմենտի նախաձեռնությունները՝ սպասելով գործադիր հանձնաժողովի հաստատմանը։

2025 թվականի մարտին կոշտ գծի ներկայացուցիչները նախաձեռնել էին տնտեսության նախարար Աբդոլնասեր Հեմմատիի իմփիչմենտը, և խորհրդարանը ճնշող մեծամասնությամբ քվեարկել էր նրան պաշտոնանկ անելու օգտին։ Այդ կոշտ գծի ներկայացուցիչները այն ժամանակվա գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեիի սիրելիներն էին։ Նույն խումբը փորձում է կրկին վերականգնել իր ազդեցությունը՝ հավանաբար այլ արդյունքով, քանի որ նրա կարգավիճակը նվազել է։

Մեյդարին Իրանի ռեֆորմիստական ճակատ կուսակցության (Reform Front of Iran Party) անդամ է և 2000-2004 թվականներին եղել է խորհրդարանի պատգամավոր, երբ այնտեղ գերակշռում էին ռեֆորմիստները։ Վիճահարույց է այն, որ նա, 126 գործընկերների հետ միասին, 2002 թվականին՝ Աֆղանստան ԱՄՆ ներխուժումից հետո, ստորագրել է, իսկ ըստ պնդումների՝ նաև կազմել է Ալի Խամենեիին հասցեագրված նամակը՝ հորդորելով նրան «խմել թույնի բաժակը» և ընդառաջել իրանցի ժողովրդի՝ ներքին բարեփոխումների ցանկությանը ու դադարեցնել Արևմուտքի հանդեպ թշնամանքը։ Մեյդարին հետագայում ափսոսանք է հայտնել իր ներգրավվածության առնչությամբ, և խորհրդարանը երկու տարի առաջ դժկամությամբ հաստատել է նրան։ Նրա ապագան, սակայն, անորոշ է։

Արաղչիի կոշտ գծի քննադատներին չի գոհացնում նրա ներկայիս վարքագիծը։ Raja News-ը, որն աջակցում է «Փայդարի» խմբակցությանը, որը գիշերային ցույցերով խնդիրներ է ստեղծել ռեժիմի համար, քննադատել է Արաղչիին՝ 2015 թվականին Համապարփակ գործողությունների համատեղ ծրագրին հասնելու գործընթացում և վերջերս ստորագրված Փոխըմբռնման հուշագրում նրա ներգրավվածության համար։ Այս խմբակցությունը շարունակում է դեմ լինել ԱՄՆ-ի հետ բանակցություններին։ Khorasan-ը նրան քննադատել է այնպիսի դիվանագիտությամբ զբաղվելու համար, որը իջեցրել է նավթի գինը։ «Փայդարի» խմբակցության պատգամավոր Հոսեյն-Ալի Հաջի-Դելիգանին էլ ավելի հեռուն է գնացել՝ Արաղչիին մեղադրելով իր «նպատակաուղղված հարցազրույցների» միջոցով «Ամերիկայի համար նավթի գինն իջեցնելու» մեջ։

Թեև ռեժիմի անվտանգության համակարգը Մեյդարիի նկատմամբ ոխ է պահել, այն դրական է վերաբերվում Արաղչիին, որը, ըստ տեղեկությունների, սերտ կապ ունի Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի (ԻՀՊԿ) հետ։ Գործադիր հանձնաժողովի պահպանողական անդամ Ալիրեզա Սալիմին նսեմացրել է նրա իմփիչմենտի թեման։ Առաջ շարժվելու հարցում դիտարկումների շարքում, ասել է նա, կա նաև այն, թե «արդյոք ներկա հանգամանքներում . . . դա նպատակահարմար է, թե ոչ»։ Մեկ այլ սկզբունքապաշտ՝ Մոհամմադ Ռաշիդին, կրկնել է գործընկերոջ ասածը։ Մանսուր Հաղիղաթփուրը, որը ծառայել է Ահմադինեժադի վարչակազմում, մեջբերել է Թաքնված իմամին՝ «պատերազմի թեժ պահին ձիու թամբը չեն փոխում»։ Նա ասել է՝ «Կարծում եմ՝ աշխատանքի նախարարի իմփիչմենտն աննպատակահարմար է»։ Անվտանգության համակարգին մոտ Khabar Online-ը հակադարձել է «Փայդարի» խմբակցության այն քննադատություններին, թե Արաղչին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի կապակցությամբ Նյու Յորքում գտնվելու ընթացքում զբաղվել է չարտոնված դիվանագիտությամբ։

Այժմ ուշադրության կենտրոնում երկու հարց կա՝ արդյոք Մեյդարին կհաղթահարի այս փուլը, և ինչպես ռեժիմը կպաշտպանի Արաղչիին։ Նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանը գործիչ է, որը կարող է աշխատել ազդեցիկ դերակատարների հետ։ Նա Մեյդարիին աջակցել է պատգամավորների հետ հանդիպման ժամանակ։ Եթե խորհրդարանը քվեարկի Մեյդարիի իմփիչմենտի հարցով, հնարավոր է՝ նրան պաշտոնանկ անելու համար բավարար ձայներ լինեն։ Սակայն գրեթե վստահ է, որ խորհրդարանի պահպանողական ղեկավարությունը ձայները կհամախմբի Արաղչիի օգտին։ Այդ դեպքում հարցն այն է, թե գործադիր հանձնաժողովը թույլ կտա՞ քվեարկություն նրանցից որևէ մեկի վերաբերյալ։

Մեյդարիի գործը Փեզեշքիանի ուժեղ լինելու փորձություն է՝ հաշվի առնելով, որ նա արդեն իմփիչմենտի հետևանքով կորցրել է մեկ նախարարի՝ տնտեսության նախարար Աբդոլնասեր Հեմմատիին։ Բայց հնարավոր է նաև դրական սցենար. եթե «Փայդարի» խմբակցությունը փորձի, բայց չկարողանա ապահովել Արաղչիի իմփիչմենտի համար անհրաժեշտ ձայները, դա կվարկաբեկի այդ խմբակցությանը և Փեզեշքիանին ու մյուս համեմատաբար չափավորներին հնարավորություն կտա զսպել նրանց ներքին ծայրահեղականությունը։ Եթե վերնախավը շրջանցի «Փայդարի»-ին և պահպանի երկու պաշտոնյաներին էլ, դա ցույց կտա, որ ռեֆորմիստներն ու զինվորականները համախմբվում են ռեժիմի շուրջ՝ շարժվելով դեպի նոր հավասարակշռություն։

Ոչ ոք չի մոռացել Մեյդարիի՝ գրեթե քառորդ դար առաջ Խամենեիին ուղղված «թույնի բաժակի» մասին խոսքերը։ Եթե Մեյդարին դիմանա՝ այն պայմաններում, երբ Մոջթաբա Խամենեին պաշտոնապես գերագույն առաջնորդ է, դա գրեթե հաստատ ցույց կտա, որ ուրվական գերագույն առաջնորդը դեռ վերջին խոսքը չունի։