Երբ Թել Ավիվն ու Գազա քաղաքը խոստացել էին դառնալ քույր քաղաքներ
Բարսելոնան գործողություններ էր պահանջում Իսրայելից, բայց ոչ ՀԱՄԱՍ-ից, որը Թել Ավիվը բնութագրում էր որպես «օկուպացված քաղաք»
Jan Kapusnak-ը քաղաքագետ և ազատ լրագրող է, բնակվում է Թել Ավիվում և լուսաբանում է Մերձավոր Արևելքը, Իսրայելը և աշխարհաքաղաքականությունը։ Նրա հոդվածները, ի թիվս այլ լրատվամիջոցների, հրապարակվել են Neue Zürcher Zeitung-ում, Frankfurter Allgemeine Zeitung-ում, Die Presse-ում և The Jerusalem Post-ում։
Թել Ավիվն ու Գազա քաղաքը ժամանակին քույր քաղաքներ էին, գոնե թղթի վրա։ 1998 թվականի սեպտեմբերի 24-ին նրանց քաղաքապետերը՝ Ռոնի Միլոն և Աուն ալ-Շավան, Բարսելոնայի քաղաքապետ Ժոան Կլոսի հետ միասին ստորագրեցին համագործակցության համաձայնագիր։ Քաղաքային փոխանակումներն ու մշակութային ծրագրերը Օսլոյի դիվանագիտական խոստումները պետք է վերածեին բնակիչների միջև առօրյա կապերի։ Բարսելոնան պետք է օգներ նախաձեռնության ֆինանսավորմանը։
Թեև 1995 թվականի «Օսլո II» համաձայնագիրը և 1997 թվականի Հեբրոնի արձանագրությունը շարժման մեջ էին պահում խաղաղ գործընթացը, պաղեստինցի մահապարտների ահաբեկչությունները խորացնում էին իսրայելցիների կասկածները, թե զիջումները անվտանգություն կապահովեն։ Չնայած ընդդիմությանը՝ Թել Ավիվի քաղաքային խորհուրդը հաստատեց համաձայնագիրը։
Խոստացված գործընկերությունը այդպես էլ չկայացավ։ Երկրորդ ինտիֆադան փշրեց վստահությունը։ Իսրայելը 2005 թվականին Գազայից դուրս բերեց իր բնակավայրերն ու ռազմական ներկայությունը. ՀԱՄԱՍ-ը 2006 թվականի պաղեստինյան խորհրդարանական ընտրություններում նվաճեց աննշան մեծամասնություն, ապա 2007 թվականին բռնությամբ զավթեց Գազան և սպանեց կամ վտարեց «Ֆաթհի» անդամներին։ Յասեր Արաֆաթի Պաղեստինյան ինքնավարության օրոք հղացված համաձայնագիրը հիմա բախվել էր Իսրայելի ոչնչացմանը նվիրված ահաբեկչական շարժման իրողությանը։
Նույնիսկ այդ պայմաններում Թել Ավիվը դուռը բաց էր պահում։ 2008 թվականին, երբ իսրայելական համայնքները հրթիռակոծության տակ էին, իսկ զինվոր Գիլադ Շալիտը գերության մեջ էր Գազայում, քաղաքապետ Ռոն Հուլդային հորդորեց ավագանու անդամներին՝ չեղարկելու փոխարեն սառեցնել համաձայնագիրը։ Նրանք համաձայնեցին՝ պահպանելով համագործակցության հնարավորությունը, եթե հանգամանքները բարելավվեն։
Փոխարենը ՀԱՄԱՍ-ը ընդլայնեց իր զինանոցն ու ռազմական թունելների ցանցը։ Իսրայելցի խաղաղ բնակիչների դեմ նրա անխտիր հրթիռային հարվածներն անօրինական էին։ Մարդկային վահանների մարտավարությունը վտանգի էր ենթարկում պաղեստինցիներին՝ միաժամանակ շահարկելով խաղաղ բնակիչների շրջանում կորուստներից խուսափելու Իսրայելի ջանքերը։ 2012 թվականին Գազայից արձակված հրթիռները հասան Թել Ավիվի շրջակայք։ Թղթի վրա Գազայի քույր քաղաքը գործնականում դարձել էր թիրախ։
Բարսելոնայում, սակայն, Կատալոնիայի պաղեստինյան համայնքը դեռ 2009 թվականին պահանջում էր դադարեցնել Թել Ավիվի հետ գործընկերությունը։ Այդ տարվա հունվարին կազմակերպության՝ Բարսելոնայում գործող խոսնակ Սալահ Ջամալն ընդգծում էր ՀԱՄԱՍ-ի կարողությունը՝ արաբներին համախմբելու «իմպերիալիստական ծրագրերի դեմ դիմադրության խոսույթի» շուրջ՝ միաժամանակ Իսրայելին մեղադրելով «պաղեստինյան գործի ոչնչացման» ձգտման մեջ։ 2014 թվականին կազմակերպության կայքը վերահրապարակեց մի հարցազրույց, որտեղ իսրայելցի ակտիվիստ Միշել Վարշավսկին ՀԱՄԱՍ-ը բնութագրում էր որպես «ամենից առաջ՝ դիմադրության շարժում» և հայտարարում. «Նրա կանոնադրությունն ինձ երբեք չի անհանգստացրել»։ Մեկուսացման էր ենթարկվում լիբերալ իսրայելական քաղաքապետարան, մինչդեռ ՀԱՄԱՍ-ի բռնությունը արդարացվում էր։
2017 թվականին Բարսելոնայի քաղաքային խորհրդի սուբսիդավորմամբ անցկացվող Literal գրքի փառատոնը հյուրընկալեց օդանավ առևանգող Լեյլա Խալեդին։ Նա Պաղեստինի ազատագրման ժողովրդական ճակատի նշանավոր դեմքերից էր՝ Եվրոպական միության ահաբեկչական կազմակերպությունների ցանկում ներառված կառույցի։ Փառատոնի ծրագիրը նրա առաջին առևանգումը բնութագրում էր որպես «լիակատար հաջողություն»։ Խորհուրդը հայտարարեց, թե ինքը չի ընտրել խոսնակներին։ Այդուհանդերձ, հանրային ֆինանսավորումն օգնեց հարթակ տրամադրել մեկին, ով շարունակում էր պաշտպանել Իսրայելի դեմ զինված պայքարը։
2023 թվականի փետրվարին Բարսելոնայի քաղաքապետ Ադա Կոլաուն կասեցրեց հարաբերություններն Իսրայելի հետ, այդ թվում՝ Թել Ավիվի հետ համաձայնագրի շրջանակում։ Կոլաուն պնդում էր, թե դեմ է կառավարության քաղաքականությանը, սակայն պատժամիջոցների ենթարկեց մի քաղաքապետարան, որի քաղաքականությունը դժվար թե հնարավոր լիներ նույնացնել վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուի քաղաքականության հետ։ Իսպանիայի հրեական համայնքների ֆեդերացիան որոշումը դատապարտեց որպես «բարդ հակասեմիտիզմ»։ Երբ նրա սոցիալիստ իրավահաջորդը՝ Ժաումե Կոլբոնին, այդ տարվա սեպտեմբերին վերականգնեց կապերը, Կոլաուի կուսակցությունը նրան մեղադրեց «սիոնիստական լոբբիին» ենթարկվելու մեջ։
2023 թվականի հոկտեմբերի 7-ին ՀԱՄԱՍ-ի կողմից հրեաների կոտորածից հետո Իսրայելն ուներ իր քաղաքացիներին պաշտպանելու իրավունք և պարտականություն։ Սակայն Բարսելոնայի ղեկավարները ՀԱՄԱՍ-ին պարտության մատնելու նրա արշավը դիտարկեցին որպես մեկուսացման հիմք։ Կոլաուն դա անվանեց ցեղասպանություն։ Արդարադատության միջազգային դատարանի՝ 2024 թվականի հունվարի ժամանակավոր միջոցները նման եզրակացություն չէին պարունակում. ըստ էության՝ հարցը մնում էր չլուծված։ Մեղադրանքը ներկայացվում էր որպես փաստ՝ պաշտոնական հավաստիություն հաղորդելով այն բանին, ինչը պատմաբան Սայմոն Շաման անվանել է «նոր արյան զրպարտություն»։
2025 թվականի մայիսին Բարսելոնայի խորհուրդը խզեց քաղաքային համաձայնագիրը։ 20 կետից բաղկացած բանաձևը հավանություն էր տալիս երկու պետության լուծմանը, սակայն ՀԱՄԱՍ-ին ոչ մի անգամ չէր հիշատակում։ Այն Իսրայելից գործողություններ էր պահանջում՝ առանց իսրայելցիներին որևէ վստահելի ռազմավարություն առաջարկելու, թե ինչպես կարելի է հաղթել մի ահաբեկչական շարժման, որի ցեղասպան նպատակները՝ Իսրայելի ոչնչացումը և հրեաների սպանությունը, շարադրված են նրա հիմնադիր կանոնադրությունում։ ՀԱՄԱՍ-ը ողջունեց որոշումը՝ Թել Ավիվը բնութագրելով որպես «օկուպացված քաղաք»։
Մադրիդի կառավարությունը կրկնեց Բարսելոնայի մոտեցումը. 2025 թվականի սեպտեմբերին վարչապետ Պեդրո Սանչեսը Իսրայելին մեղադրեց «անպաշտպան ժողովրդի բնաջնջման» մեջ և հայտարարեց դրա դեմ հետագա սահմանափակումների մասին։
Մինչդեռ Իսպանիայում հակասեմիտիզմը կտրուկ աճեց 2023 թվականի հոկտեմբերի 7-ի կոտորածից հետո։ Երկրի հակասեմիտիզմի դիտորդարանը 2022 թվականին արձանագրել է 34 դեպք, 2023 թվականին՝ 60։ Իսպանիայի հրեական համայնքների ֆեդերացիան 2025 թվականին գրանցել է հակասեմական 221 դեպք՝ 2024 թվականի 193-ի դիմաց։ Նրա նախագահ Դավիդ Օբադիան նկարագրել է, թե ինչպես են հրեա երեխաները դպրոց հաճախում ոստիկանական պահպանության ներքո։ Այդուհանդերձ, 2026 թվականի սեպտեմբերին երիտասարդության և երեխաների հարցերի նախարար Սիրա Ռեգոն աջակցություն հայտնեց «գետից մինչև ծով» ազատ Պաղեստինին։ Մադրիդի՝ երկու պետության օգտին հռչակած աջակցությունը դատարկ է հնչում, երբ նախարարը պաշտպանություն է հայտնում հակասեմական կարգախոսին, որը ժխտում է հրեա ժողովրդի՝ ինքնորոշման իրավունքը։
Բարսելոնայի միջոցառումներն էլ չանցան դատական ստուգում։ 2026 թվականի հոկտեմբերին Կատալոնիայի բարձրագույն դատարանն ուժի մեջ թողեց 2023 թվականին Իսրայելի հետ հարաբերությունների կասեցման և գնումների սահմանափակումների չեղարկումը՝ դրանք որակելով խտրական և քաղաքային իշխանությունների լիազորություններից դուրս։ Թել Ավիվի հետ համաձայնագրի՝ 2025 թվականի առանձին դադարեցումը որոշման շրջանակից դուրս մնաց։
Քաղաքական կրկնակի չափանիշն ակնհայտ էր. Բարսելոնան լայնածավալ փոփոխություններ է պահանջում ժողովրդավարական Իսրայելից, սակայն ոչինչ՝ Գազայում ՀԱՄԱՍ-ի բռնապետությունից։ Այն քարոզում էր համակեցություն՝ միաժամանակ մեկուսացնելով այն իսրայելական քաղաքը, որը բաց էր պահել համագործակցության ուղին։ Խաղաղության անունից այն ապամոնտաժեց մի կամուրջ։ ՀԱՄԱՍ-ը ծափահարեց։
Ստացեք Միդլ Իսթ Ֆորումի վերլուծությունները էլեկտրոնային փոստով՝ բաժանորդագրվեք տեղեկագրին (անգլերեն)